Аннотация
Введение: В Казахстане уровень организации сестринской службы низкий и требует значительных изменений и улучшений в подходах управлений сестринскими услугами. В Республике Казахстан медсестры выполняют лишь ассистирование врачу согласно врачебным назначениям и не осуществляют независимую сестринскую практику. В связи с этим, в Казахстане в июле 2018 года стартовал пилотный проект по внедрению новой модели сестринской службы в организациях здравоохранения. Цель исследования: Изучение международного и отечественного опыта развития сестринской службы. Стратегия поиска: Изучены статьи, находящиеся в открытом доступе, глубиной за 30 лет, с использованием следующих баз данных научных публикаций и специализированных поисковых систем: PubMed, Google Scholar, Cochrane Library, Web of Science, Scopus. Результаты исследования: Бремя хронических заболеваний представляет собой серьезную экономическую и клиническую проблему для системы первичной медико-санитарной помощи. Согласно данным Американской ассоциации практикующих медсестер почти 90% практикующих медицинских сестер обучены брать на себя роль в оказании помощи пациентам при хронических заболеваниях на уровне первичного звена. В Казахстане постепенно данный подход применяется медицинскими сестрами расширенной практики. Медицинская сестра расширенной практики - специалист с послесредним или высшим образованием в области сестринского дела, осуществляющий расширенные функции в рамках сестринского ухода. Повышенный акцент на развитие программ бакалавриата для медсестер может уменьшить число предотвратимых смертей в больницах. Заключение: Таким образом, в рамках реформирования сестринской службы в Республике Казахстан подготовлена почва для дальнейшего развития потенциала медицинских сестер в организациях практического здравоохранения. Эту нишу должны занять ассоциации медицинских сестер, которые непосредственно займутся продвижением сестринской службы в Республике Казахстан. Introduction: In Kazakhstan, the level of organization of nursing services is low and requires significant changes and improvements in approaches to nursing services management. In the Republic of Kazakhstan, nurses only provide assistance to a doctor according to medical prescriptions and do not carry out independent nursing practice. In this regard, a pilot project was launched in Kazakhstan in July 2018 to introduce a new model of nursing service in healthcare organizations. Purpose of the research: to study international and domestic experience in the development of nursing services. Search strategy: We studied publicly available articles over 30 years using the following databases of scientific publications and specialized search engines: PubMed, Google Scholar, Cochrane Library, Web of Science, Scopus. Findings: The burden of chronic disease is a major economic and clinical challenge for the primary health care system. According to the American Association of Nursing Practitioners, nearly 90% of nursing practitioners are trained to take on a role in the primary care of chronic disease patients. In Kazakhstan, this approach is gradually being applied by extended/ advanced practice nurses. Advanced Nurse - a specialist with post-secondary or tertiary education in nursing who performs advanced nursing functions. Increased emphasis on developing nursing undergraduate programs could reduce preventable deaths in hospitals. Conclusion: Thus, within the framework of reforming the nursing service in the Republic of Kazakhstan, the ground has been prepared for the further development of the potential of nurses in practical health care organizations. This niche should be occupied by associations of nurses who will directly engage in the promotion of nursing services in the Republic of Kazakhstan. Кіріспе: Қазақстанда мейіргер қызметін ұйымдастыру деңгейі төмен және мейіргер қызметтерін басқару тәсілдерінде айтарлықтай өзгерістер мен жақсартуларды талап етеді. Қазақстан Республикасында медбикелер дәрігердің тағайындауына сәйкес дәрігерге ассистент жасауды ғана орындайды және тәуелсіз мейірбикелік тәжирибені жүзеге асырмайды. Осыған байланысты, Қазақстанда 2018 жылғы шілдеде Денсаулық сақтау ұйымдарында мейіргер қызметінің жаңа моделін енгізу бойынша пилоттық жоба басталды. Зерттеу мақсаты: мейірбике қызметін дамытудың халықаралық және отандық тәжірибесін зерттеу. Іздеу стратегиясы: PubMed, Google Scholar, Cochrane Library, Web of Science, Scopus сияқты ғылыми жарияланымдардың және мамандандырылған іздеу жүйелерінің деректер базасын пайдалана отырып, 30 жыл ішінде көпшілікке қолжетімді, тереңдіктегі мақалалар зерделенді. Зерттеу нәтижелері: Созылмалы аурулардың ауыртпалығы алғашқы медициналық-санитарлық көмек жүйесі үшін маңызды экономикалық және клиникалық проблема болып табылады. Американдық медбикелер қауымдастығының мәліметтері бойынша, медбикелердің 90% - ы созылмалы аурулары бар науқастарға алғашқы медициналық көмек деңгейінде көмек көрсетуде рөл атқаруға үйретілген. Қазақстанда бұл тәсілді біртіндеп кеңейтілген тәжирибедегі медбикелер қолданады. Кеңейтілген тәжирибедегі медбике- Мейірбике ісі саласындағы орта білімнен кейінгі немесе жоғары білімі бар, мейірбике күтімі шеңберінде кеңейтілген функцияларды жүзеге асыратын маман. Медбикелер үшін бакалавриат бағдарламаларын дамытуға баса назар аудару ауруханаларда алдын алуға болатын өлім-жітімнің санын азайтуы мүмкін. Қорытынды: Осылайша, Қазақстан Республикасында мейіргерлік қызметті реформалау шеңберінде практикалық денсаулық сақтау ұйымдарында мейіргерлердің әлеуетін одан әрі дамыту үшін негіз дайындалды. Бұл тауашаны Қазақстан Республикасында мейіргерлік қызметті ілгерілетумен тікелей айналысатын мейіргерлер қауымдастығы иеленуге тиіс.