Аннотация
Введение. Главной причиной смерти во всём мире являются болезни системы кровообращения (БСК) и более 80% преждевременных смертей от БСК можно предотвратить, приняв необходимые профилактические меры. Данный обзор литературы посвящён изучению опыта зарубежных стран в организации профилактики БСК. Цель. Изучить опыт зарубежных стран в организации мероприятий по профилактике БСК. Стратегия поиска. Поиск литературы был осуществлен с использованием баз данных PubMed, GoogleScholar, Medline, Cyberleninka и электронной библеотеки eLIBRARY, по ключевым словам (болезни системы кровообращения, профилактика, профилактические мероприятия) с 1970 года по 2020 год, так как в течение данного периода времени многим зарубежным странам удалось снизить смертность от БСК. Было найдено больше 50 общественных программ по профилактике БСК, проведенных с 1970 года по 2020 год. Из 50 источников было отобрано для последующего анализа только 10, самых эффективных, по данным результатов многочисленных исследований, проведенных в течение данного периода времени, программ по профилактике БСК. Для последующего анализа были отобраны программы 10 стран, которым удалось снизить смертность от БСК на более 50%. Результаты. Таким образом, программы почти всех стран включали подход, основанный на средствах массовой информации, с использованием комбинации радио, телевидения и печатных материалов для передачи сообщений о здоровье сердца. Многие программы также включали скрининговые вмешательства, индивидуальное и групповое консультирование. Департаменты здравоохранения, местные комитеты здравоохранения, добровольные организации и волонтеры из сообществ играли роль в реализации программы, и вмешательства проводились в различных условиях, в том числе на рабочих местах и в школах. Выводы. Исходя из вышеперечисленного следует, что 10 странам удалось снизить смертность от БСК на 50 и более процентов, благодаря введению эффективных мероприятий, направленных на профилактику БСК, таких как: -Проводение лекций о профилактике БСК для медицинских работников, диетологов, менеджеров столовых, преподавателей; -Пропогандирование физической активности среди населения посредством организации программ, конкурсов; -Консультирование людей о здоровом питании, о вреде и пользе продуктов в продуктовых магазинах и супермаркетах; - Маркировка продуктов с высоким содержанием соли, жиров и сахара. -Использование средств массовой информации: радио, телевидения и печатных материалов для передачи сообщений о вреде курения, о здоровом питании, о том, как нужно придерживаться ЗОЖ; -Проведение оценки результатов проведенных профилактических мероприятий. premature deaths from CVD can be prevented by taking the necessary preventive measures. This literature review is devoted to the study of the experience of foreign countries in the organization of the prevention of CVD. Aim. To study the experience of foreign countries in the organization of measures for the prevention of CVD. Наука и Здравоохранение, 2022 1 (Т.24) Обзор литературы 99 Search strategy. Literature search was carried out using PubMed databases, Google Scholar, Medline, Cyberleninka and the electronic library eLibrary, by keywords (diseases of the circulatory system, prevention, preventive measures) from 1970 to 2020, since during this period of time many foreign countries managed to reduce the mortality from CVD. More than 50 public programs for the prevention of CVD were found, conducted from 1970 to 2020. Out of 50, only 10 of the most effective programs for the prevention of CVD were selected for subsequent analysis according to the results of numerous studies conducted during this period of time. For the subsequent analysis, programs from 10 countries were selected that managed to reduce the mortality from CVD by more than 50%. Results. Thus, the programs of almost all countries included a media-based approach, using a combination of radio, television and printed materials to convey messages about heart health. Many programs also included screening interventions, individual and group counseling. Health departments, local health committees, voluntary organizations and community volunteers played a role in the implementation of the program, and interventions were carried out in a variety of settings, including workplaces and schools. Conclusions. Based on the above, it follows that 10 countries have managed to reduce the mortality from CVD by 50% or more percent, thanks to the introduction of effective measures aimed at preventing CVD, such as: - Conducting lectures on CVD prevention for medical professionals, nutritionists, canteen managers, teachers; - Promotion of physical activity among the population through the organization of programs, competitions; - Advising people about healthy eating, the dangers and benefits of products in grocery stores and supermarkets. - Labeling of products with a high content of salt, fat and sugar. - Using a media-based approach, using a combination of radio, television and printed materials to convey messages about the dangers of smoking, healthy eating, and how to adhere to a healthy lifestyle; - Evaluation of the results of preventive measures carried out. Кіріспе. Бүкіл әлемде өлімнің басты себебі-қан айналымы жүйесінің аурулары (ЖҚА) және сол себептен болған өлімнің 80% - дан астамын алдын-алу шараларын қолдану арқылы болдырмауға болады. Бұл әдебиетке шолу қан айналымы жүйесінің ауруларын алдын-алуды ұйымдастырудағы шет елдердің тәжірибесін зерттеуге арналған. Мақсаты. Қан айналымы жүйесінің ауруларыналдын алу жөніндегі іс-шараларды ұйымдастырудағы халқаралық елдердің тәжірибесін зерттеу. Зерттеу стратегиясы. Әдебиеттерді іздеу PubMed, Google Scholar, Medline, Cyberleninka дерекқорларын және eLibrary электрондық кітапханасын пайдалана отырып, 1970 жылдан 2020 жылға дейін кілт сөздер бойынша (қан айналымы жүйесінің аурулары, алдын алу, профилактикалық іс-шаралар) жүзеге асырылды, өйткені осы уақыт аралығында көптеген шет елдер ЖҚА-дан болатын өлімнің төмендеуіне қол жеткізді. 1970 жылдан 2020 жылға дейін жүргізілген ЖҚА-ның алдын алу бойынша 50-ден астам қоғамдық бағдарламалар табылды. 50 бағдарламының ішіннен талдау үшін осы уақыт аралығында жүргізілген көптеген зерттеулердің нәтижелері бойынша ең тиімді 10-ы ғана таңдалды. Кейінгі талдау үшін ҚЖА-дан болатын өлім-жітімді 50% - дан астам төмендеуіне қол жеткізген 10 елдің бағдарламалары іріктеліп алынды. Нәтижелері. Осылайша, барлық зерттелген елдердің бағдарламалары радио, теледидар және баспа материалдарының үйлесімін қолдана отырып, жүрек денсаулығы туралы хабарларды тарату үшін бұқаралық ақпарат құралдарына негізделген тәсілді қамтыды. Көптеген бағдарламаларға скринингтік араласу, жеке және топтық кеңес беру кірді. Денсаулық сақтау департаменттері, жергілікті денсаулық сақтау комитеттері, ерікті ұйымдар және қоғамдастық еріктілері бағдарламаны жүзеге асыруда маңызды рөл атқарды және әртүрлі жағдайларда, соның ішінде жұмыс орындары мен мектептерде араласу жүргізілді. Қортынды. Жоғарыда аталғандарды негізге ала отырып, ҚЖА-ның алдын алуға бағытталған мынадай тиімді іс-шараларды енгізудің арқасында 10 ел ҚЖА-дан болатын өлім-жітімді 50% - ға және одан да көп пайызға төмендетуге қол жеткізді: -Медицина қызметкерлеріне,диетологтарға, асхана менеджерлеріне, оқытушыларға ЖҚА алдын алу туралы дәрістер өткізу; -Бағдарламалар, конкурстар ұйымдастыру арқылы халық арасында дене белсенділігін насихаттау; Reviews Science & Healthcare, 2022 (Vol. 24) 1 100 -Адамдарға дұрыс тамақтану, азық-түлік дүкендері мен супермаркеттердегі өнімдердің зияны мен пайдасы туралы кеңес беру; - Тұз, май және қант мөлшері жоғары өнімдерді таңбалау; - Темекі шегудің зияны, дұрыс тамақтану, салауатты өмір салтын ұстану туралы хабарламалар тарату үшін радио, теледидар және баспа материалдарының тіркесімін қолдана отырып, бұқаралық ақпарат құралдарына негізделген тәсілді қолдану; - Жүргізілген алдын алу іс-шараларының нәтижелеріне бағалау жүргізу.