Аннотация
Introduction. In recent years, cases of gestational diabetes mellitus have become more common in the practice of obstetrics, which is confirmed by both international and regional data. In the context of modern urbanization, an increase in the number of people suffering from metabolic syndrome has increased the incidence of gestational diabetes in the world. According to the latest data from the IDF Diabetes Atlas [28] 2025, hyperglycemia during pregnancy affects 24.2 million live births (16.1%), of which approximately 80% occur in middle-income countries. Objective. To collect and analyze up-to-date information on gestational diabetes in Kazakhstan in order to understand the frequency and causes of its occurrence, what complications it can cause, and how the course of gestational diabetes differs in different regions of the country (according to research data from 2020-2025). Search strategy. Literature reviews on PubMed, Scopus, Web of Science, eLibrary, UpToDate and local sources on East Kazakhstan Region databases (Form 32 and East Kazakhstan Region AIRDB) are considered. The analysis of meta-analyses and cohort studies of 2020-2025 using the PRISMA criteria was carried out. Results. Worldwide, the incidence of GDM is 4-16.5%, in Kazakhstan - 6-12%. In the East Kazakhstan region (East Kazakhstan region), 402 cases of GDM were registered in 2020-2024, with an increase to 97 in 2024. The prevalence in the region (8-11%) exceeds the national average. The main complications are macrosomia (OR=2.8), preeclampsia (OR=1.46), neonatal hypoglycemia (OR ≈ 5–10). Conclusions The increase in the incidence of GDM and complications in East Kazakhstan region indicates the need for systematic screening at 24-28 weeks of pregnancy, improved registration and the introduction of a national registry. Введение. За последние годы в акушерской практике всё чаще встречаются случаи гестационного сахарного диабета, что подтверждается как международными, так и региональными данными. В условиях урбанизации и связанного с ней снижения уровня физической активности наблюдается увеличение частоты гестационного сахарного диабета. По последним данным IDF Diabetes Atlas [28] 2025, гипергликемия во время беременности затрагивает 24,2 млн живорождений (16,1%), из которых примерно 80% приходится на страны со средним уровнем дохода. Цель. Собрать и проанализировать современные сведения о гестационном сахарном диабете в Казахстане, чтобы определить частоту и причины его возникновения, возможные осложнения, а также различия в течении ГСД в разных регионах страны (по данным исследований 2020–2025 гг.). Стратегия поиска. Рассмотрены литературные обзоры по базам PubMed, Scopus, Web of Science, eLibrary, UpToDate и локальным источникам по базам данных ВКО (форма 32 и ЭРДБ ВКО). Проведен анализ мета-анализов и когортных исследований 2020-2025 гг. с применением критериев PRISMA. Результаты. В мире частота встречаемости гестационного сахарного диабета составляет 4-16,5%, в Казахстане - 6-12%. По данным региональной статистики ВКО за 2020–2024 гг. выявлено 402 случая ГСД. Отмечается увеличение числа зарегистрированных случаев, с максимальным значением в 2024 году (97 случаев), что может отражать как улучшение диагностики, так и реальный рост заболеваемости. Преваленс в регионе (8-11%) превышает среднереспубликанский уровень. Основные осложнения - макросомия (OR=2,8), преэклампсия (OR=1,46), неонатальная гипогликемия (OR ≈ 5–10). Выводы. Рост частоты гестационного сахарного диабета и осложнений в ВКО указывает на необходимость системного скрининга на 24-28 неделе беременности, улучшения регистрации и внедрения национального регистра. Кіріспе. Соңғы жылдары акушерлік тәжірибеде гестациялық қант диабеті жағдайлары жиі кездесуде, бұл халықаралық және аймақтық деректермен де расталады. Қазіргі урбанизация жағдайында және метаболикалық синдромнан зардап шегетін адамдар санының артуына байланысты гестациялық қант диабеті жағдайлары жиілеп отыр. Соңғы мәліметтер бойынша IDF Diabetes Atlas [28] (2025), жүктілік кезіндегі гипергликемия 24,2 млн тірі туу жағдайын (16,1%) қамтиды, олардың шамамен 80%-ы табысы орташа елдерге тиесілі. Мақсаты. Қазақстандағы гестациялық қант диабеті туралы заманауи мәліметтерді жинақтап, талдау, оның пайда болу жиілігі мен себептерін, мүмкін болатын асқынуларын, сондай-ақ елдің әртүрлі аймақтарында гестациялық диабеттің ағымының ерекшеліктерін анықтау (2020–2025 жж. зерттеу деректері бойынша). Іздеу стратегиясы. PubMed, Scopus, Web of Science, eLibrary, UpToDate дерекқорлары және ШҚО дерекқорларының жергілікті көздері (№32 форма және ШҚО ЭРДБ) бойынша әдеби шолулар қарастырылды. PRISMA критерийлерін қолдана отырып, 2020–2025 жж. мета-талдаулар мен когорттық зерттеулерге талдау жүргізілді. Нәтижелері. Әлемде ГҚД кездесу жиілігі 4–16,5%-ды құрайды, Қазақстанда — 6–12%. Шығыс Қазақстан облысында (ШҚО) 2020–2024 жж. аралығында ГҚД-ның 402 жағдайы тіркелген, 2024 жылы олардың саны 97 жағдайға дейін өскен. Аймақтағы преваленттілік (8–11%) республикалық орташа деңгейден жоғары. Негізгі асқынулар — макросомия (OR=2,8), преэклампсия (OR=1,46), неонаталдық гипогликемия (OR ≈ 5–10). Қорытынды. ШҚО-да ГҚД жиілігінің және онымен байланысты асқынулардың артуы жүктіліктің 24–28-аптасында жүйелі скрининг жүргізудің, жағдайларды тіркеуді жақсартудың және ұлттық регистрді енгізудің қажеттілігін көрсетеді.