Аннотация
Introduction. Cancer remains a leading cause of morbidity and mortality worldwide, representing a serious public health challenge. The situation in Kazakhstan reveals regional differences in cancer incidence and mortality, highlighting the importance of local epidemiological surveillance. The aim of our study is to analyze the ten-year dynamics of cancer incidence among the population of Kokshetau (2014–2024) and develop a predictive model for subsequent years to guide recommendations for reducing incidence. Materials and Methods. A retrospective epidemiological study was conducted using data from official medical registries and regional cancer reports. Descriptive statistics, annual incidence rates per 100,000 population, and sex distribution were calculated. Linear regression and the χ² test were used to assess temporal trends and gender differences. A risk assessment was conducted to identify key demographic and temporal factors determining cancer incidence. Results. From 2014 to 2024, a steady increase in overall cancer incidence was observed. The lowest rate was recorded in 2018, followed by a steady rise, particularly between 2022 and 2024. No statistically significant sex differences were found (p > 0.05 for all years). In 2018, the proportion of males (61.5%) was higher than females (38.5%), but this difference was not statistically significant (χ² = 1.385; p = 0.239). Regression analysis revealed a strong linear trend (R² = 0.5612) indicating continuous growth over the decade. Conclusion. The findings demonstrate a growing cancer burden in Kokshetau, emphasizing the need for enhanced regional screening programs, targeted preventive measures, and improved early diagnostic capacity. The identified trends and risk factors can support evidence-based strategies for cancer control in northern region of Kazakhstan. Введение. Рак на сегодняшний день есть и остается одной из ведущих причин заболеваемости и смертности во всем мире, представляя собой серьезную проблему для общественного здравоохранения. Ситуация в Казахстане представляет региональные различия в заболеваемости и смертности от рака и соответственно подчеркивают важность местного эпидемиологического надзора. Целью нашего исследования является проанализировать десятилетнюю динамику заболеваемости раком среди населения города Кокшетау (2014–2024 гг.) и разработать прогностическую модель для последующих лет для разработки рекомендации по снижению заболеваемости. Материалы и методы. Было проведено ретроспективное эпидемиологическое исследование с использованием данных официальных медицинских регистров и региональных онкологических отчетов. Были рассчитаны описательные статистические показатели, годовые показатели заболеваемости на 100 000 населения и распределение по полу. Для оценки временных тенденций и гендерных различий использовались линейная регрессия и критерий χ². Была проведена оценка риска для выявления ключевых демографических и временных факторов, определяющих заболеваемость раком. Результаты. В период с 2014 по 2024 гг. наблюдался устойчивый рост общей заболеваемости раком. Наименьший показатель был зафиксирован в 2018 году, после чего отмечался стабильный рост, особенно в 2022–2024 гг. Статистически значимых различий по полу выявлено не было (p > 0,05 для всех лет). В 2018 году доля мужчин составила 61,5%, женщин — 38,5%, однако данная разница не была статистически значимой (χ² = 1,385; p = 0,239). По результатам регрессионного анализа выявлен выраженный линейный тренд (R² = 0,5612), указывающий на постоянный рост заболеваемости в течение десятилетия. Выводы. Полученные данные свидетельствуют о растущем бремени онкологических заболеваний в Кокшетау, подчеркивая необходимость усиления региональных программ скрининга, целенаправленных профилактических мер и улучшения возможностей ранней диагностики. Выявленные тенденции и факторы риска могут послужить основой для разработки научно обоснованных стратегий борьбы с раком в северном регионе Казахстана. Кіріспе. Қатерлі ісік бүкіл әлемде аурушаңдық пен өлімнің негізгі себебі болып қала береді, бұл қоғамдық денсаулық сақтау саласында күрделі мәселе болып табылады. Қазақстандағы жағдай қатерлі ісік ауруының таралуы мен өліміндегі аймақтық айырмашылықтарды көрсетеді, бұл жергілікті эпидемиологиялық бақылаудың маңыздылығын көрсетеді. Біздің зерттеуіміздің мақсаты - Көкшетау қаласы халқы арасында қатерлі ісік ауруының он жылдық динамикасын (2014–2024) талдау және аурушаңдықты азайту бойынша ұсыныстарды басшылыққа алу үшін кейінгі жылдарға болжамдық модель әзірлеу. Материалдар мен әдістер. Ресми медициналық тізілімдерден және аймақтық қатерлі ісік туралы есептерден алынған деректерді пайдалана отырып, ретроспективті эпидемиологиялық зерттеу жүргізілді. Сипаттамалық статистика, 100 000 тұрғынға шаққандағы жылдық аурушаңдық көрсеткіштері және жыныстық таралуы есептелді. Уақытша үрдістер мен жыныстық айырмашылықтарды бағалау үшін сызықтық регрессия және χ² сынағы қолданылды. Қатерлі ісік аурушаңдығын анықтайтын негізгі демографиялық және уақытша факторларды анықтау үшін тәуекелді бағалау жүргізілді. Нәтижелер. 2014–2024 жылдар аралығында обыр ауруына шалдығудың жалпы деңгейінің тұрақты өсуі байқалды. Ең төмен көрсеткіш 2018 жылы тіркелді, одан кейін, әсіресе 2022–2024 жылдар аралығында, тұрақты жоғарылау үрдісі қалыптасты. Жыныстар арасындағы айырмашылық барлық жылдар бойынша статистикалық тұрғыдан мәнді болмады (p > 0,05). 2018 жылы науқастар құрылымында ер адамдар үлесі 61,5%, әйелдер – 38,5% құрады, бірақ бұл айырмашылық статистикалық жағынан сенімді болмады (χ² = 1,385; p = 0,239). Регрессиялық талдау нәтижелері онжылдық кезеңдегі сырқаттанушылықтың үздіксіз өсуін көрсететін айқын сызықтық трендті анықтады (R² = 0,5612). Қорытынды. Зерттеу нәтижелері Көкшетауда қатерлі ісік ауруының артып келе жатқанын көрсетеді, бұл аймақтық скринингтік бағдарламаларды жақсарту, мақсатты алдын алу шараларын қолдану және ерте диагностикалық мүмкіндіктерді жақсарту қажеттілігін көрсетеді. Анықталған үрдістер мен қауіп факторлары Қазақстанның солтүстік аймағында қатерлі ісік ауруын бақылаудың дәлелді стратегияларын қолдай алады.