Аннотация
Мақалада алғаш рет екі рет дистилляцияланған судан кристаллданып, жоғары (2,50-9,00)кбар қысым аралығындағы 250К, 230К, 210К, 190К температуралардағы серпімді қума, көлденең, толқындардың орташа жылдамдықтарының шамалары тәжірибелік зерттеулер жүргізу арқылы анықталды. Соным қатар мұздың ІІІ-ші және В-ші түрлеріндегі келтірілген және Дебайдың сипаттамалық температура оларда тарайтын ультрадыс толқындарының орташа жылдамдықтарын пайдалану арқылы есептелген. Зерттеу жұмыстарын жүргі атында (0-25)кбар қысым және (90-250)К температура алалығында жұмыс істейтін поршень-цилиндр типа үшқабатты камеры жинастырдық. Камераның бөлшектері термоөңделген инструмента Р18(HRC=60÷62), Х12М(HRC=58÷60), Х12М(HRC=48÷50) құрыштардан тұрады. Камера, которую они используют, оснащена азотом суытылды. Камерада орналасқан зерттелелетин үлгінің температура мен қысымың ішінде орналасқан они мыс-константан терможұбында пайда болатын кернеуді және (Sn) қалайы мен (Ga) галий өткізгіштерінің электр кедергілерин өлшей арқылы иске асырылды. Мұз көлемінің өзгерістерін поршеннің илгермелі қозғалысын электр импульстеріне айналдыратын арнайы түрлендіргішпен бақылап отырдық. Үлгілердегі қума және көлденең толқындардың жылдамдығы ультрадыбыстық импульстик қондырғының көмегімен өлшенді. Зерттеу барысинда өзгеріске ұшырайтын физикалық параметрер автоматы түрде қадағаланды. Зерттелген үлгі мен камның қабырғасының арасындағы үйкеліс күшін кеміту және ІІІ-ші және В-ші мұз түрлеріндегі қысымды біртектіге жақындату үшінт сырыты графикен атыжаллған вторпластан жасалған ұяшықты пайдаландық.