Аннотация
Immunological factors play a crucial role in the pathogenesis of many pathological conditions. This is particularly true for viral diseases, particularly chronic ones, rather than acute ones. Epstein-Barr virus (EBV) is one of the most common and clinically significant pathogens of chronic viral infections. EBV is associated with the origin of Burkitt's lymphoma, Hodgkin's lymphoma, non-Hodgkin's lymphoma, T-cell lymphoma, and NK/T-cell lymphoma. EBV is also associated with epithelial cancers. In addition to its association with various forms of cancer, Epstein-Barr virus is also associated with non-malignant diseases, including infectious mononucleosis, oral leukoplakia, systemic lupus erythematosus, and multiple sclerosis. This review contains current data from international studies aimed at understanding the immune system in patients with EBV infection, including in the context of the development of associated tumors and non-tumor diseases. Publications were included in the review based on their publication time and significance, both in practical and historical contexts. Иммунологические факторы играют важнейшую роль в патогенезе многих патологических состояний. Это, в частности, характерно для вирусных заболеваний, причём в большей степени хронических, чем острых. Вирус Эпштейна-Барр (ВЭБ) – один из наиболее распространённых и клинически значимых возбудителей хронических вирусных инфекций. С ВЭБ связывают происхождения лимфом Беркитта, Ходжкина, неходжкинскую лимфомы, Т-клеточной лимфомы и NK/T-клеточной лимфомы. ВЭБ также связан с эпителиальными раками. Помимо связи с различными формами рака, вирус Эпштейна-Барр также ассоциирован с незлокачественными заболеваниями, включая инфекционный мононуклеоз, лейкоплакию полости рта, системную красную волчанку и рассеянный склероз. Обзор содержит современные данные зарубежных исследований, направленных на изучение состояния иммунной системы у больных с инфекцией ВЭБ в том числе в контексте развития связанных с ней опухолевых и неопухолевых заболеваний. Включение публикаций в обзор связано со временем выхода и значимостью как в практическом, так и в историческом плане. Иммунологиялық факторлар көптеген патологиялық үдерістердің патогенезінде жетекші орын алады, әсіресе жедел түрлерімен салыстырғанда созылмалы вирустық инфекциялар кезінде олардың маңызы айқын байқалады. Эпштейн–Барр вирусы (ЭБВ) — адам популяциясында кең таралған әрі клиникалық маңызы жоғары созылмалы вирустық инфекциялардың негізгі қоздырғыштарының бірі. ЭБВ Беркитт лимфомасының, Ходжкин лимфомасының, Ходжкиндік емес лимфомалардың, Т-жасушалық жәнеNK/T-жасушалық лимфомалардың дамуымен, сондай-ақ эпителиалдық қатерлі жаңа түзілістермен тығыз байланысты. Сонымен қатар, Эпштейн–Барр вирусы жұқпалы мононуклеоз, ауыз қуысының лейкоплакиясы, жүйелі қызыл жегі және шашыранды склероз сияқты қатерсіз аурулардың патогенезіне де қатысады. Ұсынылып отырған шолу Эпштейн–Барр вирусымен байланысты инфекциялары бар науқастардағы иммундық жүйенің функционалдық жай-күйін бағалауға арналған заманауи шетелдік ғылыми зерттеулердің нәтижелерін жинақтайды. Иммундық жауаптың ерекшеліктері ЭБВ-инфекциясымен ассоциацияланған ісіктік және ісіксіз аурулардың дамуы тұрғысынан талданады. Шолуға енгізілген жарияланымдар олардың өзектілігіне, ғылыми маңыздылығына, сондай-ақ практикалық және тарихи құндылығына сәйкес іріктелді.