Аннотация
Background. Children with cerebral palsy (CP) frequently experience nutritional disorders including dysphagia, growth impairment, altered body composition, and enteral feeding complications. Malnutrition contributes to increased morbidity and functional decline. Objective. To critically synthesize contemporary evidence on nutritional disturbances in children with cerebral palsy and evaluate their clinical implications. Methods. A structured PRISMA 2020-based search was conducted in PubMed, Scopus, and Google Scholar (2015-2025). Of 10,385 records identified, 36 peer-reviewed studies were included (24 cross-sectional, 4 randomized controlled trials, 5 systematic reviews, 3 position papers). Methodological quality was assessed using the Newcastle-Ottawa Scale and Cochrane Risk of Bias tool. Results. Dysphagia affected approximately 50% of children with CP and was significantly associated with GMFCS and EDACS severity levels (p<0.05). Undernutrition prevalence ranged from 41% to 58% in observational cohorts, particularly in GMFCS IV-V. Conversely, 21.2% of ambulatory children were overweight or obese. Standard predictive equations significantly overestimated resting energy expenditure (p<0.05). Pediatric SGNA identified significantly more cases of malnutrition compared with anthropometry alone (p<0.001). Blenderized tube feeding showed potential gastrointestinal benefits, although evidence quality remains moderate. Conclusions. Nutritional disturbances in CP are multifactorial and severity-dependent. Routine structured screening and individualized enteral strategies are essential components of multidisciplinary care. Введение. Церебральный паралич (ЦП) сопровождается высокой частотой нутритивных нарушений, включая дисфагию, задержку роста, изменения состава тела и осложнения энтерального питания. Недостаточность питания у детей с ЦП ассоциирована с повышенной заболеваемостью, удлинением госпитализаций и ухудшением функционального статуса. Цель исследования. Критически синтезировать современные данные о нарушениях питания у детей с церебральным параличом и оценить их клиническое значение для мультидисциплинарной практики. Методы. Проведен структурированный поиск литературы (PRISMA 2020) в базах PubMed, Scopus и Google Scholar за 2015-2025 гг. Из 10 385 публикаций после удаления дубликатов и этапов отбора включено 36 рецензируемых исследований (24 поперечных, 4 РКИ, 5 систематических обзоров, 3 позиционных документа). Качество оценивалось по шкале Newcastle-Ottawa и инструменту Cochrane Risk of Bias. Результаты. Дисфагия выявлялась примерно у 50% детей с ЦП, при этом тяжесть нарушений коррелировала с уровнем GMFCS и EDACS (p<0,05). Частота недоедания в наблюдательных когортах достигала 41-58%, преимущественно у детей GMFCS IV-V. В то же время у 21,2% амбулаторных детей отмечались избыточная масса тела или ожирение. Показано, что стандартные формулы расчета энергопотребности переоценивают потребности (p<0,05). Инструменты SGNA/SGA выявляли больше случаев мальнутриции по сравнению с одной лишь антропометрией (p<0,001). Блендированное энтеральное питание улучшало гастроинтестинальную переносимость в отдельных исследованиях, однако доказательная база остается умеренной. Выводы. Нутритивные нарушения при ЦП имеют многофакторную природу и зависят от степени моторного дефицита. Требуется регулярный структурированный скрининг с использованием валидированных инструментов и индивидуализированные стратегии энтерального питания. Кіріспе. Церебралды сал ауруы (ЦСА) бар балаларда тамақтану бұзылыстары жиі кездеседі және олар өсу тежелуімен, дисфагиямен және метаболикалық өзгерістермен қатар жүреді. Зерттеу мақсаты. ЦСА бар балалардағы тамақтану бұзылыстары туралы заманауи деректерді жүйелі талдау және олардың клиникалық маңызын бағалау. Әдістері. PRISMA 2020 қағидаларына сәйкес PubMed, Scopus және Google Scholar базаларында 2015-2025 жж. жарияланымдарға іздеу жүргізілді. 10 385 жазбадан 36 зерттеу сапалық талдауға енгізілді. Әдістемелік сапа Newcastle-Ottawa шкаласы және Cochrane құралы арқылы бағаланды. Нәтижелері. Дисфагия шамамен 50% жағдайда анықталды және моторлық ауырлық деңгейімен байланысты болды (p<0,05). Арықтық 41-58% аралығында тіркелді, ал амбулаторлық балалардың 21,2%-ында артық салмақ немесе семіздік байқалды. SGNA құралдары антропометриямен салыстырғанда мальнутрицияны жиірек анықтады (p<0,001). Энтеральды тамақтану кейбір жағдайларда асқазан-ішек симптомдарын азайтты. Қорытынды. ЦСА кезінде нутритивтік бұзылыстар көпфакторлы және моторлық ауырлыққа тәуелді. Ерте скрининг пен көпсалалы басқару стратегиялары қажет.