Аннотация
Шағатай Хандығы XIII ғасырдың ортасынан XVII ғасырдың соңына дейін Орта Азияда өмір сүрген маңызды моңғол мемлекеттерінің бірі болып табылады. Ол бастапқыда Ұлы қағандыққа бағынышты болса, кейін дербес саяси күшке айналды. Хандықта Ислам дінінің таралуы, әкімшілік-экономикалық реформалар және ішкі саяси күрестер оның дамуына тікелей әсер етті. Уақыт өте келе хандық Батыс және Шығыс болып екіге бөлініп, XVI–XVII ғасырларда тарихи сахнадан біртіндеп жоғалды. Бұл мақалада Түркия мен әлемде жүргізілген Чағатай Хандығы зерттеулерінің тарихи дамуы әдебиеттерге шолу жасау әдісі арқылы талданды. XIX ғасырдан бастап жарық көрген монографиялар, энциклопедиялық мақалалар, ғылыми мақалалар және аударма еңбектер зерттелді. Әсіресе D’Ohsson, Barthold, Grousset, Rıza Nur, Zeki Velidi Togan және Mustafa Kafalı еңбектерінің бұл саладағы орны ерекше екені анықталды. Зерттеу нәтижесінде 2000 жылдан кейін, әсіресе 2010 жылдан бастап Чағатай Хандығы туралы зерттеулердің саны мен сапасы айтарлықтай артқаны анықталды. Жаңа зерттеулер хандықтың тек саяси тарихын ғана емес, оның әлеуметтік, экономикалық және мәдени құрылымын да жан-жақты қарастыра бастады. Чағатай Хандығы зерттеулері уақыт өте келе дербес ғылыми бағыт ретінде қалыптасып, Орта Азия тарихын түсінуде маңызды орынға ие болды.