Аннотация
В статье представлен обзор современных технологий строительства цементобетонных автомобильных дорог в контексте повышения долговечности, экологическойустойчивости и экономической эффективности транспортной инфраструктуры. Проанализированы мировые тенденции применения бетонных покрытий в странах с различными климатическими условиями, а также возможности их внедрения в Республике Казахстан и Центральной Азии. Особое внимание уделено использованию минеральных добавок и промышленных отходов (зола-унос, доменный шлак, микрокремнезём, стеклобой) для модификации цементобетонных смесей. Рассмотрены результаты исследований влияния добавок на прочность, водопоглощение, морозостойкость и трещиностойкость бетона. Обобщён зарубежный опыт применения монолитных, сборных и армированных бетонных покрытий, включая технологии CRCP, RCC и whitetopping. Показано, что применение модифицированных бетонных покрытий позволяет увеличить срок службы дорог до 30-50 лет и снизить эксплуатационные затраты до 30-40 %. Выявлены перспективы применения данных технологий для условий Казахстана с учётом климатических и эксплуатационных особенностей. Мақалада цемент-бетон автомобиль жолдарын салудың заманауи технологиялары қарастырылып, көлік инфрақұрылымының беріктігін, экологиялық тұрақтылығын жəне экономикалық тиімділігін арттыру мəселелері талданған. Əртүрлі климаттық жағдайлары бар елдерде бетон жабындарды қолдану жаһандық тенденциялары зерттеліп, Қазақстан Республикасы мен Орталық Азияда олардың енгізу мүмкіндіктері қарастырылған. Минералдық қоспалар мен өндірістік қалдықтарды (ұнтақты көміркүлін, домна шлактарын, микроқұмды, сынық шыныны) цемент-бетон қоспаларын модификациялау үшін қолдануға ерекше назар аударылған. Қоспалардың бетонның беріктігіне, су сіңіруіне, аязға төзімділігіне жəне жарыққа төзімділігіне əсері зерттелген нəтижелер қарастырылған. Монолиттік, зауыттық жəне арматураланған бетон жабындарын, соның ішінде CRCP, RCC жəне whitetopping технологияларын қолдану бойынша шетелдік тəжірибе сараланған. Модификацияланған бетон жабындарын қолдану жолдардың қызмет мерзімін 30-50 жылға дейін ұзартуға жəне эксплуатациялық шығындарды 30-40 %-ға азайтуға мүмкіндік беретіні көрсетілген. Қазақстан жағдайында климаттық жəне эксплуатациялық ерекшеліктерді ескере отырып, осы технологияларды қолдану перспективалары анықталған. This article presents a review of modern technologies for constructing cement concrete roads, focusing on increasing durability, environmental sustainability, and economic efficiency of transport infrastructure. Global trends in the use of concrete pavements in countries with various climatic conditions are analyzed, as well as the possibilities for their implementation in the Republic of Kazakhstan and Central Asia. Special attention is given to the use of mineral additives and industrial wastes (fly ash, blast furnace slag, microsilica, crushed glass) for modifying cement concrete mixtures. The results of studies on the effects of these additives on strength, water absorption, frost resistance, and crack resistance of concrete are reviewed. Foreign experience in the use of monolithic, precast, and reinforced concrete pavements, including CRCP, RCC, and whitetopping technologies, is summarized. It is shown that the use of modified concrete pavements can extend the service life of roads to 30–50 years and reduce operating costs by 30-40 %. Prospects for the application of these technologies under the conditions of Kazakhstan, taking into account climatic and operational features, are identified.