Аннотация
В работе представлены результаты полевых и лабораторных исследований засоления почв горно-долинных районов Туркестанской области на примере долин Урангай и Ащысай. Установлено, что уровень электропроводности (EC) существенно варьирует в зависимости от рельефа и гидрологических условий. Весной фиксируются минимальные значения EC из-за промывочного действия осадков, летом – повышение концентрации солей вследствие испарения и ирригации, осенью – частичное снижение из-за вымывания. Пространственный анализ выявил мозаичное распределение солей: максимальное засоление характерно для понижений и зон оросительных каналов. По химическому составу солевые комплексы относятся к сульфатно-хлоридному типу с преобладанием ионов Na+ и Mg2+. Результаты подтверждают влияние природных и техногенных факторов на формирование солевого режима почв долин Урангай и Ащысай Жұмыста Түркістан облысының таулы-ұңғымалы аймақтарындағы Уранғай және Ащысай аңғарларындағы топырақ тұздануын зерттеу нәтижелері ұсынылды. Топырақтардың электрөткізгіштік (EC) деңгейі рельеф пен гидрологиялық жағдайларға қарай айтарлықтай өзгереді. Көктемде жауын-шашынның жуғыш әсерінен EC минималды, жазда булану мен суару салдарынан тұз концентрациясы артады, ал күзде жоғарғы қабаттың шайылуына байланысты едәуір төмендейді. Кеңістіктік талдау тұздардың мозаикалық таралуын көрсетті: ең жоғары тұздану төмен жерлерде және суару каналдарының маңында анықталды. Химиялық құрам бойынша тұздар сульфат-хлоридтік типке жатады, Na+ және Mg2+ иондары басым. Нәтижелер Уранғай мен Ащысай аңғарларындағы топырақ тұздану режиміне табиғи және техногендік факторлардың ықпалын дәлелдейді The study presents field and laboratory data on soil salinization in the mountain-valley zones of the Turkestan region, using the Urangai and Ashyssai valleys as examples. Electrical conductivity (EC) varies markedly with topography and hydrological conditions: spring shows minimum values due to precipitation leaching, summer brings increased salt concentrations from evaporation and irrigation, and autumn shows a partial decline. Spatial analysis indicates a mosaic salinity pattern, with maximum levels in depressions and near irrigation canals. Chemically, salts correspond to the sulfate-chloride type dominated by Na+ and Mg2+ ions. The findings confirm that both natural and anthropogenic factors shape the salinity regime of these valleys