Аннотация
В статье рассматриваются геолого-стратиграфические, литолого-петрографические и минералого-геохимические особенности глауконитсодержащих песков Кайнарбулакской свиты, широко распространенных в пределах юго-восточной части Большого Каратау и Сырдарьинского осадочного бассейна. По результатам рентгеноструктурного анализа установлено, что основными минералами являются кварц (до 44,36%), глауконит (до 27%), полевые шпаты и кремнистые обломки. В глауконитовых песках встречаются фосфатные компоненты, копролиты, зубы акул размером до 1 мм. Анализ гранулометрии и струк- туры свидетельствует о двух этапах перемыва, оказавших влияние на степень сортировки, распределение глауконита и форму зерен. Показано, что глауконитообразование происходило в условиях трансгрессивного шельфа в умеренном климате при низкой скорости седиментации, что подтверждается фациальной зональностью и структурными текстурами осадков Бұл мақалада Оңтүстік Қазақстандағы Үлкен Қаратау жотасының оңтүстік-шығыс бөлігінде және Сырдария ойпаңы аумағында кең таралған палеоценнің соңынан эоценнің басына дейінгі кезеңді қамтитын қайнарбулак шөгінділерінің глауконитті құмдарының геологиялық, литологиялық және минералогиялық ерекшеліктері зерттеледі. Рентгенқұрылымдық талдау нәтижелері бойынша негізгі минералдар – кварц (44,36%-ға дейін), глауконит (27 %-ға дейін), дала шпаты мен кремнийлі жыныс қалдықтары екені анықталды. Құмдар құрамында фосфат компоненттері – балық сүйектері, копролиттер мен акула тістері жиі кездеседі. Гранулометриялық зерттеулер екі қайта шөгінділердің болғанын көрсетіп, глауконит дәндерінің морфологиясы мен таралуына әсер етке- нін дәлелдейді. Теңіз трансгрессиясы жағдайында қалыптасқан глауконитті шөгінділер шельфтік фациялармен, төмен шөгінді жылдамдықпен және штормдық режиммен сипатталады This study presents a comprehensive analysis of glauconite-bearing sands of the Kainarbulak Formation (Late Paleocene – Early Eocene), extensively developed in the southeastern Greater Karatau Mountains and Syrdarya sedimentary basin (South Kazakhstan). X-ray diffraction data show that the primary components include quartz (up to 44.36%), glauconite (up to 27%), feldspars, and siliceous rock fragments. The sands also contain phosphatized remains – bone fragments, coprolites, and shark teeth – up to 1 mm in size. Granulometric data indicate two reworking phases, influencing sediment sorting and glauconite concentration in specific fractions. The results suggest that glauconite formation occurred in a transgressive shelf environment with low sedimentation rates and storm-dominated hydrodynamics