Аннотация
Эндогенные пожары остаются серьезной проблемой угледобычи Казахстана, возникая из-за самовозгорания угольных пластов. В статье рассматриваются их основные причины, включая окисление, влажность и тектонические особенности, а также методы борьбы: вентиляция, закачка инертных газов, изоляция зон, применение аэрозольных составов и автоматизированный мониторинг. Уделяется внимание профилактике самонагревания угля, трудностям ликвидации глубоких очагов возгорания и техническим ограничениям существующих методов. Несмотря на принятые меры, полностью решить проблему не удается, что требует совершенствования технологий раннего обнаружения, эффективных методов тушения, разработки новых изоляционных материалов и усиленного контроля за опасными участками Эндогенді өрттер көмір өндіру саласындағы маңызды мәселе болып қалып отыр, олар көмір қабаттарының өздігінен тұтануы нәтижесінде пайда болады. Мақалада олардың негізгі себептері, соның ішінде тотығу, ылғалдылық және тектоникалық ерекшеліктер, сондай-ақ күресу әдістері: желдету, инертті газдарды айдау, қауіпті аймақтарды оқшаулау, аэрозольді құрамдарды қолдану және автоматтандырылған мониторинг қарастырылады. Көмірдің өздігінен қызуын алдын алу шараларына, терең өрт ошақтарын жоюдағы қиындықтарға және қолданыстағы әдістердің техникалық шектеулеріне назар аударылады. Қабыл- данған шараларға қарамастан, бұл мәселені толық шешу мүмкін болмай отыр, сондықтан ерте анықтау технологияларын жетілдіру, тиімді сөндіру әдістерін дамыту, жаңа оқшаулағыш материалдарды әзірлеу және қауіпті аймақтарды бақылауды күшейту қажет Endogenous fires remain a serious problem in Kazakhstan’s coal mining industry, occurring due to the self-ignition of coal seams. The article examines their main causes, including oxidation, moisture, and tectonic features, as well as firefighting methods such as ventilation, inert gas injection, zone isolation, aerosol compositions, and automated monitoring. Attention is given to measures for preventing coal self-heating, challenges in extinguishing deep fire sources, and technical limitations of existing methods. Despite the measures taken, the problem remains unresolved, requiring improvements in early detection technologies, more effective extinguishing methods, the development of new insulating materials, and enhanced monitoring of hazardous areas.