Аннотация
В статье представлены результаты минералогического исследования ильменитового концентрата, полученного из россыпей Сатпаевского месторождения Восточно-Казахстанской области. Работа направлена на изучение распределения редких и редкоземельных элементов – ниобия, циркония, скандия, лантана и церия – в структуре концентрата. Применены методы сканирующей электронной микроскопии с энергодисперсионным анализом (SEM-EDS) и фазового моделирования в программной среде HSC Chemistry. Установлено, что элементы находятся как в виде изоморфных замещений в структуре ильменита, так и в форме микровключений в гемоильмените, гематите, псевдорутиле и титаномагнетите. Полученные данные свидетельствуют о высокой перерабатываемости сырья и целесообразности его комплексного использования с извлечением стратегически важных компонентов Мақалада Шығыс Қазақстан облысындағы Сәтпаев кен орнының шайынды кендерінен алынған ильменит концентратының минералогиялық зерттеу нәтижелері ұсынылған. Жұмыс ниобий, цирконий, скандий, лантан және церий сияқты сирек және сирек жер элементтерінің концентрат құрылымындағы таралуын зерттеуге бағытталған. Зерттеуде сканирлеуші электрондық микроскопия мен энергия-дисперсиялық талдау (SEM-EDS), сондай-ақ HSC Chemistry бағдарламалық ортасындағы фазалық модельдеу әдістері қолданылды. Элементтердің ильменит құрылымындағы изоморфты орынбасулар түрінде де, гемоильменитте, гематитте, псевдорутилде және титанмагнетитте микрокосындылар түрінде де кездесетіні анықталды. Алынған деректер шикізаттың кешенді пайда- лану және стратегиялық маңызды компоненттерді өндіру тұрғысынан жоғары өңдеуге жарамдылығын көрсетеді The article presents the results of a mineralogical study of ilmenite concentrate obtained from the placers of the Satpayev deposit in the East Kazakhstan region. The research focuses on the distribution of rare and rare-earth elements – niobium, zirconium, scandium, lanthanum, and cerium – within the structure of the concentrate. Scanning electron microscopy with energy-dispersive spectroscopy (SEM-EDS) and phase modeling in the HSC Chemistry software environment were applied. It was found that the elements occur both as isomorphic substitutions within the ilmenite lattice and as micro-inclusions in hemoilmenite, hematite, pseudorutile, and titanomagnetite. The results demonstrate the high processability of the raw material and the feasibility of its comprehensive utilization with the extraction of strategically important components