Аннотация
В работе представлен анализ устойчивости откосов карьеров Жайремского месторождения с использованием методов предельного равновесия (LEM) и конечных элементов (FEM). Моделирование выполнено в Slide3 и RS3 с учетом выветрелых пород и воздействия подземных вод. Построены трехмерные модели бортов, рассчитаны коэффициенты устойчивости, определены зоны риска. FEM позволил точнее оценить напряженно-деформированное состояние массива. Интеграция LEM и FEM обеспечила более полную картину устойчивости склонов и применима при проектировании мер безопасности в горных работах. Материалы исследования могут быть полезны специалистам в области геомеханики, проектирования и эксплуатации карьеров, а также при подготовке инженерных кадров в области горного дела Бұл жұмыста Жайрем кен орнының карьерлеріндегі еңістердің тұрақтылығы шекті тепе-теңдік әдісі (LEM) және шектік элементтер әдісі (FEM) арқылы талданған. Модельдеу Slide3 және RS3 бағдарламаларында, әлсіз жыныстар мен жер асты суларының әсерін ескере отырып жүргізілді. Үш өлшемді еңіс модельдері құрылып, тұрақтылық коэффициенттері есептелді және қауіп аймақтары анықталды. FEM әдісі жыныс массасының кернеулі-деформациялық күйін дәлірек бағалауға мүмкіндік берді. LEM және FEM әдістерін біріктіру еңістердің тұрақтылығы туралы толық көрініс алуға мүмкіндік беріп, тау-кен жұмыстарында қауіпсіздік шараларын жобалауда қолдануға болады. Зерттеу материалдары геомеханика, карьер жобалау және пайдалану саласындағы мамандарға, сондай-ақ тау-кен ісі бойынша инженерлік кадрларды даярлауға пайдалы болуы мүмкін The study presents an analysis of slope stability at the Zhairem deposit open pits using the Limit Equilibrium Method (LEM) and the Finite Element Method (FEM). Modeling was carried out in Slide3 and RS3, taking into account weathered rock and the influence of groundwater. Three-dimensional slope models were developed, stability factors calculated, and risk zones identified. FEM provided a more accurate assessment of the stress-strain state of the rock mass. The integration of LEM and FEM offered a more comprehensive view of slope stability and is applicable in designing safety measures for mining operations. The research findings may be useful for professionals in geomechanics, open-pit design and operation, as well as in the training of engineering personnel in the mining industry еңістердің тұрақтылығы, шекті тепе-теңдік әдісі (LEM), шектік элементтер әдісі (FEM), үгілген жыныстар, жер асты сулары, модельдеу, қауіпсіздік коэффициенті. slope stability, LEM, FEM, weathered rocks, groundwater, modeling, safety factor The study presents an analysis of slope stability at the Zhairem deposit open pits using the Limit Equilibrium Method (LEM) and the Finite Element Method (FEM). Modeling was carried out in Slide3 and RS3, taking into account weathered rock and the influence of groundwater. Three-dimensional slope models were developed, stability factors calculated, and risk zones identified. FEM provided a more accurate assessment of the stress-strain state of the rock mass. The integration of LEM and FEM offered a more comprehensive view of slope stability and is applicable in designing safety measures for mining operations. The research findings may be useful for professionals in geomechanics, open-pit design and operation, as well as in the training of engineering personnel in the mining industry.