Аннотация
Introduction. Herpesvirus reactivation in patients with a history of Coronavirus disease (COVID-19) is an increasingly recognized problem that may exacerbate the clinical manifestations of post-COVID syndrome. Reactivation of latent viruses such as herpes simplex virus (HSV), Epstein–Barr virus (EBV), and cytomegalovirus (CMV) has been frequently observed, but the clinical and epidemiological features of this phenomenon remain insufficiently studied. Objective. To investigate the clinical and epidemiological characteristics of herpesvirus reactivation (CMV, EBV, HSV) in patients after COVID-19, based on a comprehensive analysis of symptoms and laboratory findings. Methods. A retrospective analytical case–control study was conducted, including 80 patients, of whom 40 comprised the main group with a confirmed history of COVID-19, and 40 formed the control group without any indication of previous COVID-19. The analysis included the assessment of clinical symptoms, results of specific immunological testing by enzyme-linked immunosorbent assay (ELISA) for IgG and IgM antibodies to herpesviruses, as well as laboratory parameters, including complete blood count and biochemical profile. Statistical analysis was performed using nonparametric tests, including the Mann–Whitney U test and Pearson’s chi-square test. Statistical significance was set at p < 0.05. Results. Cytomegalovirus was the most frequently reactivated herpesvirus (30%). Reactivation occurred significantly more often in patients with moderate to severe COVID-19 compared to those with mild disease (75% vs. 33.3%; p = 0.036). Patients with reactivation more frequently presented with peripheral lymphadenopathy (85% vs. 47.5%; p = 0.0009) and febrile fever (25% vs. 5%; p = 0.028). Serological testing revealed elevated IgG titers with high optical density and absence of IgM, indicating reactivation. CRP (p = 0.002) and blood glucose (p = 0.035) levels were also significantly higher in the reactivation group. Conclusion.The study identified a range of clinical and laboratory features associated with herpesvirus reactivation in patients following COVID-19. These findings highlight the relevance of comprehensive post-COVID assessment, considering potential interactions between SARS-CoV-2 and latent viruses, and support the inclusion of herpesvirus screening in post-COVID monitoring protocols. Введение: Реактивация герпесвирусных инфекций у пациентов, перенёсших COVID-19, рассматривается как одно из потенциальных осложнений постковидного периода, способное усиливать системную воспалительную реакцию и пролонгировать клинические проявления. Наиболее часто в этом контексте обсуждаются вирус простого герпеса (ВПГ), вирус Эпштейна–Барр (ВЭБ) и цитомегаловирус (ЦМВ), способные к реактивации на фоне иммунной дисрегуляции, индуцированной SARS-CoV-2. Цель исследования:Изучить клинико-эпидемиологические особенности реактивации герпесвирусных инфекций (ЦМВ,ВПГ,ВЭБ) у пациентов после перенесённой коронавирусной инфекциина основе комплексного анализа симптоматики, лабораторных данных. Методы: Проведено ретроспективное аналитическое исследование по типу «случай–контроль» с включением 80 пациентов, из которых 40 составили основную группу с подтверждённой в анамнезе COVID-19, а 40- контрольную группу без указаний на перенесённый COVID-19.Статистическая обработка данных проводилась с применением непараметрических методов, включая критерий Манна–Уитни и χ² Пирсона; уровень значимости считался статистически достоверным при p< 0,05. Результаты:В ходе анализа установлено, что реактивация герпесвирусных инфекций достоверно чаще наблюдалась у пациентов, перенёсших COVID-19 средней и тяжёлой степени тяжести, по сравнению с пациентами, перенёсшими лёгкую форму заболевания (75% против 33,3%). В клинической картине таких пациентов значительно чаще регистрировались признаки периферической лимфоаденопатии (85% против 47,5%) и фебрильной лихорадки (25% против 5%). По данным серологического обследования выявлено преобладание высоких уровней IgG с увеличенной оптической плотностью и сниженной авидностью, что соответствует признакам реактивации латентной герпесвирусной инфекции. Выводы:Проведённое исследование позволило выделить ряд клинико-эпидемиологических и лабораторных особенностей, ассоциированных с реактивацией герпесвирусных инфекций у пациентов после перенесённого COVID-19. Установлена актуальность комплексной оценки состояния пациентов в постковидном периоде с учётом возможного взаимодействия SARS-CoV-2 с латентными вирусами. Полученные данные могут служить основанием для дальнейших исследований в данном направлении и целесообразности внедрения скрининга на герпесвирусные инфекции в практику постковидногомониторинга. Кіріспе: COVID-19-бен ауырғаннауқастардагерпесвирусинфекцияларыныңреактивациясыпостковидкезеңініңықтималасқынуларыныңбіріретіндеқарастырылады. Бұлжағдайжүйелікқабынуреакциясынкүшейтіп, клиникалықбелгілердіңұзақсақталуынаәкелуімүмкін. Бұлконтекстежиіқозғалатынвирустүрлерінежайгерпесвирусы (ЖГВ), Эпштейн–Баррвирусы (ЭБВ) жәнецитомегаловирус (ЦМВ) жатады, олариммундықдисрегуляцияжағдайындареактивацияғақабілетті. Зерттеудіңмақсаты:COVID-19-бен ауырғаннауқастардагерпесвирусинфекцияларының (ЦМВ, ЖГВ, ЭБВ) реактивациясыныңклиникалық-эпидемиологиялықерекшеліктерінсимптоматикамензертханалықмәліметтердіңкешендіталдауынегізіндезерттеу. Әдістер: «Жағдай–бақылау»типіндегіретроспективтіаналитикалықзерттеужүргізілді. Жалпы 80 пациентқамтылды: олардың 40-ыанамнезіндеCOVID-19 диагнозықойылғаннегізгітопты, ал 40-ыбұрынкоронавирусинфекциясынбастанөткермегенбақылаутобынқұрады. СтатистикалықөңдеуМанн–УитникритерийіменПирсонныңχ²критерийінқолдануарқылыжүргізілді; p< 0,05 мәністатистикалықмәнділікретіндеқабылданды. Нәтижелер:ЗерттеунәтижесіндегерпесвирусинфекцияларыныңреактивациясыCOVID-19-дыңорташажәнеауыртүріменауырғаннауқастардажеңілтүріменауырғандарғақарағандажиіректіркелгеніанықталды (75% қарсы 33,3%). Реактивациятобынажататыннауқастардашеткергілимфаденопатия (85% қарсы 47,5%) жәнефебрильдіқызба (25% қарсы 5%) едәуіржиікездесті. СерологиялықзерттеубарысындаIgGдеңгейініңжоғарылауы, оптикалықтығыздықтыңартуыжәнетөменавидтіліканықталды, бұлжасырынвирустыңреактивациясынкөрсетеді. Қорытынды:ЗерттеубарысындаCOVID-19-дан кейінгікезеңдегерпесвирусинфекцияларыныңреактивациясыменбайланыстыбірқатарклиникалық, эпидемиологиялықжәнезертханалықерекшеліктеранықталды. БұлжағдайSARS-CoV-2 менлатенттівирустардыңөзараәрекеттесумүмкіндігінескереотырып, постковидтықнауқастардыңжағдайынкешендібағалаудыңмаңыздылығынкөрсетеді. Алынғандеректеросыбағыттағыәріқарайғызерттеулергенегізболааладыжәнегерпесвирусинфекцияларынаскринингжүргізудіңпостковидтықмониторингтәжірибесінеенгізілуініңорындыекеніндәлелдейді.