Аннотация
Рассмотрены вопросы о влиянии буровзрывных работ на устойчивость бортов карьера, на прочность и структуру прибортовых массивов. Приведен пошаговый порядок оценки и камеральной обработки данных при оптической съемке скважин. Представлена методика определения систем трещин в массиве горных пород, основанная на сьемке бортов карьера геологическим компасом. Предложен способ геотехнической оценки состояния массива с использованием программ Dips и SWedge и их систематизация в геомеханической блочной модели. Интеграция факторов ослабления прочности прибортового массива в геомеханическую блочную модель позволит корректно проектировать буровзрывные блоки. Предлагаемый подход для определения параметров залегания трещин рекомендуется использовать при проектировании буровзрывных блоков с целью минимизации рисков обрушения бортов карьера Бұрғылау-жару жұмыстарының карьер жағдауларының тұрақтылығына, жағдау маңайлық сілемнің құрылымы мен беріктігіне әсері туралы мәселелер қарастырылды. Ұңғымаларды оптикалық түсіру кезінде деректерді талдау және камералдық өңдеу тәртібі келтірілген. Карьер жағдауларын геологиялық компаспен түсіру негізінде тау жыныстары массивіндегі жарықтар жүйесін анықтау әдістемесі ұсынылған. Dips және SWedge бағдарламаларын қолдана отырып, массивтің күйін геотехникалық бағалау және оларды геомеханикалық блоктық модельде жүйелеу әдісі ұсынылған. Жағдау маңайлық сілемнің беріктігін әлсірететін факторларды геомеханикалық блоктық модельде біріктіру, бұрғылау-жару блоктарын дұрыс жобалауға мүмкіндік береді. Карьер жағдауларының құлау қаупін азайту мақсатында, жарықтардың пайда болу параметрлерін анықтауға арналған тәсілді бұрғылау-жару блоктарын жобалау кезінде қолдану ұсынылды The article considers the impact of drilling and blasting operations on the stability of quarry walls, on the strength and structure of the rock massifs. A stepby-step procedure for analyzing and office processing of data during optical survey of boreholes is given. A method for determining crack systems in a rock massif is presented, based on surveying quarry walls with a geological compass. A method for geotechnical assessment of the massif condition using the Dips and SWedge programs and their systematization in a geomechanical block model is proposed. Integration of the factors of weakening the strength of the instrument array into the geomechanical block model will allow the correct design of drilling and blasting blocks. The proposed approach for determining the crack location parameters is recommended for use in designing drilling and blasting units in order to minimize the risks of quarry wall collapse