Аннотация
Введение. Воздействие малых доз радиации может быть причиной нарушения общей регуляции физиологических механизмов и снижения эффективности адаптационных процессов, контролируемых нейроэндокринным комплексом и, в особенности, вегетативной нервной системой. Цель: оценка вегетативного статуса жителей Восточно-Казахстанской области, подвергшихся радиационному воздействию в диапазоне малых доз. Методы:проведено обследование населения Абайского района, с. Бородулихинского района ВКО, Курчумского района ВКО. Общий объем выборки составил 700 человек. Для оценки вегетативного статуса лиц, подвергшихся радиационному воздействию в диапазоне малых доз, нами было проведено определение индекса Кердо, пробы Ашнера-Даньини, ортостатической пробыи ВРС-спектрометрии. Критерии включения: возраст 18-50 лет, юридически подтвержденное проживание на территории влияния СИЯП. Критерии исключения: органическое поражение ЦНС, соматические заболевания в стадии декомпенсации. Контроль – жители Курчумского района ВКО. Дизайн исследования – поперечный. Статистическая обработка: IBM SPSS Statistics 20, с определением нормальности распределения изучаемых признаков и оценкой описательных статистик числовых переменных. Качественные переменные представлены в виде абсолютных цифр и их процентов. Оценка различий в группах определена с помощью расчета критерия χ2. Результаты. Установлены нарушения вегетативного баланса в виде вегетативной дифункции парасимпатической направленности, нарушений вегетативного тонуса и вегетативной реактивности, а также нарушений регуляции системы кровообращения парасимпатической направленности у лиц в возрастной группе 18-29 лет, в то время как у лиц старшей возрастной группы наблюдалось повышение влияния симпатотонической направленности. Заключение: Анализ состояния здоровья лиц, подвергшихся радиационному воздействию, проживающих в Абайском и Бородулихинском районах ВКО, демонстрирует признаки нарушений неспецифической резистентности организма, проявляющиеся в виде увеличения числа лиц с нарушениями вегетативной регуляции парасимпатической направленности (р<0,05;0,05), вегетативного тонуса и вегетативной реактивности. Introduction. Small doses of radiation can be cause of violation in the general regulation of physiological mechanisms and decrease in the effectiveness of adaptation processes controlled by the neuroendocrine complex and, in particular, the autonomic nervous system. Aim: assessment of the vegetative status in the residents of the East Kazakhstan region, exposed to radiation in the range of small doses. Methods: It was conducted examination of the population of Abay, Borodulikha, Kurchumsky district of the East Kazakhstan Area. The total sample size was 700 people. To assess the vegetative status of people exposed to radiation in the low-dose range, we examined the Kerdo index, the Ashner-Dagnini test, the orthostatic test, and BPC spectrometry. Inclusion criteria: age 18-50 years, legally confirmed residence in the territory of the influence of the Test Site. Exclusion criteria: organic lesion of the central nervous system, somatic diseases in the stage of decompensation. Control - residents of the Kurchum district. The design is cross-sectional study. Statistical processing: IBM SPSS Statistics 20, with the definition of the normality of the distribution of the studied characteristics and the evaluation of descriptive statistics of numerical variables. Qualitative variables are represented in the form of absolute figures and their percentages. Evaluation of differences in groups is determined by calculating the χ2 criterion. Results. It was found violations of the vegetative balance in the form of vegetative parasympathetic dysfunction, autonomic dysfunction and vegetative reactivity, as well as violations of the parasympathetic regulation of the circulatory system in persons aged 18-29 years, while in the older age group, an increase of sympathotonic orientation. Conclusion: analysis of the health status of the persons exposed to radiation exposure living in the Abai and Borodulikha regions of the East Kazakhstan region shows signs of disturbances in the nonspecific resistance of the organism, manifested in the form of an increase in the number of persons with autonomic regulation of the parasympathetic orientation, vegetative tonus and vegetative reactivity. Кіріспе: Сәулеленудің аздаған дозасы нейроэндокринді кешенмен әсіресе вегатативті жүйке жүйесімен бақыланатын физиологиялық механизмдердің жалпы реттелуінің бұзылысын және бейімделу процесснің тиімділігінің төмендеуін шақыруы мүмкін. Мақсат: Аздаған доза диапазонында сәулелік әсерге ұшыраған Шығыс Қазақстан тұрғындарының вегетативті статусын бағалау. Әдістері: ШҚО Абай ауданының, ШҚО Бородулиха ауданының, ШҚО Күрішім ауданының тұрғындарына зерттеу жүргізілді. Іріктеменің жалпы көлемі 700 адамды құрады. Аздаған доза диапазонында сәулелік әсерге ұшыраған тұлғалардың вегетативті статусын бағалау үшін бізбен Кердо индексін анықтау, Ашнер-Даньинии сынамасы, ортостатикалық сынама алынып ВРС-спектометриясы жүргізілді. Қосылу критерилері: жас мөлшері 18-50 жас, ССЯПтың әсер ету аумағында тұрып жатқандығының заңды түрде расталуы. Алынып тасталу критериі: ОЖЖ-нің органикалық зақымдануы, декомпенсация сатысындағы соматикалық сырқат. Бақылау тобы - ШҚО Күрішім ауданының тұрғындары. Зерттеу дизайны – көлденең. Статистикалық өңделу: IBM SPSS Statistics 20.0 зерттелетін белгілердің қалыпты топтастырылуын және сипаттамалы статистикалық сандық ауыспалыларды бағалаумен бірге алғанда. Сапалы ауыспалылар абсолюттік сандар арқылы және олардың пайыздарымен берілген. Топтардағы айырмашылықтар бағасы критериімен анықталған. Нәтижелер. Вегетативті баланстың парасимпатикалық бағыттағы вегетативті дисфункция түріндегі бұзылыстары, вегетативті тонустың, вегетативті реактивтіліктің, сонымен қатар 18-29 жастық топтарының тұлғаларында парасимпатикалық бағыттағы қан айналым жүйесінің регуляциясының бұзылысы анықталды, сол кезекте егде топ өкілдерінде симпатотоникалық бағыт әсерінің жоғарлауы байқалды. Қорытынды: ШҚО Абай, Бородулиха ауданының сәулелік әсерге ұшыраған тұрғындарының денсаулық жағдайының анализі парасимпатикалық бағыттағы вегетативті регуляцияның бұзылысы бар тұлғалардың көбейуімен байқалатын (р<0.05; 0,05) организмнің спецификалық емес резистенттілігінің бұзылысының белгілерін көрсетті.