Аннотация
Введение. В настоящее время метаболический синдром является ведущей причиной смертности во всем мире и обусловливает 12-17% летальности по причине сердечно-сосудистых заболеваний и 30-52% по причине сахарного диабета. Настораживает тот факт, что составляющие метаболического синдрома, как по отдельности, так и в комплексе стали все чаще встречаться у детей и подростков. Цель работы: ранняя диагностика метаболического синдрома у детей и подростков города Семей и разработка профилактических мер по предупреждению его развития. Методы исследования: Исследование - одномоментное поперечное, проводилось в рамках ежегодного профилактического осмотра детей и подростков г.Семей. Приведены результаты обследования 1974 детей и подростков школы-гимназии №6 и средней школы №15 г. Семей в возрасте от 6 до 18 лет, которое проводилось в сентябре 2014 года. Проведено анкетирование (с использованием разработанной анкеты): антропометрия (рост, вес, ИМТ, объем талии (ОТ), объем бедер (ОБ), отношение ОТ/ОБ, ОТ/рост), данные анамнеза, измерение артериального давления (АД). Также были проведены биохимические исследования: гликемический профиль (гликемия натощак и через 2 часа после нагрузки глюкозой; концентрация триглицеридов, холестерин липопротеинов высокой плотности (ХС-ЛПВП). Статистическая обработка полученных данных проводилась с помощью программы SPSS 20.0. ГМУ г.Семей методом вариационной статистики с вычислением основных параметров вариационного ряда: медианы, стандартного отклонения, доверительного интервала. Для оценки значимости различий показателей, ввиду неправильного распределения признака в вариационном ряду, применялся критерий Манна-Уитни, при р<0,05. Результаты. Исследование показало, чтокомпоненты метаболического синдрома и предикторы его развития имели место в 16,8% (331) и 29,8% (589) случаев соответственно. Признаки МС преобладали у детей и подростков школы гимназии №6 (67,9%) в сравнении с учащимися средней школы №15 (32,1%). По результатам проведенного теста толерантности к глюкозе из общего числа детей и подростков с предикторами развития МС (589) в 3,4%(20) случаев была обнаружена гипергликемия натощак и в 2,5%(15) случаев выявлена гиперлипидемия. Выводы. На примере лишь двух школ г.Семей обнаружена достаточно высокая распространенность компонентов и предикторов развития МС у детей и подростков составившая 29,8% (589) случаев. С целью осуществления раннего выявления МС и для целенаправленного и своевременного проведения профилактических и лечебных мероприятий нами разработан алгоритм ранней диагностики и профилактики развития МС у детей и подростков г.Семей. Introduction. Presently a metabolic syndrome is leading reason of death rate in the whole world and stipulates to 12-17% lethality by reason of cardiovascular diseases and 30-52% by reason of diabetes mellitus. Guards a that fact that components of metabolic syndrome both on a separateness and in a complex began all more often to meet for children and teenagers. Objective: early diagnostics of metabolic syndrome for Semey children and teenagers and development of prophylactic measures on warning of his development. Research methods: Research - simultaneoustransversal, conducted within the framework of annual prophylactic examination of Semey children and teenagers. Results over of 1974 children and teenagers inspection of Semey school-gymnasium № 6 and high school №15 in age from 6 to 18, that was conducted in September of 2014y. A questionnaire (with the use of the authorsquestionnaire) is conducted: anthropometry (height, weight, BMI, circumference of waist (CW), circumference of thighs (CT), relation CW/CT, CW/height), data of anamnesis, measurementof blood pressure(BP). Biochemical studies were also conducted: glycaemicprofile (glycaemiaon an empty stomach and in 2 hours after loading glucose; concentration of triglycerides, cholesterol of lipoproteinsof high-density (C-LHD). The statistical processing of the obtained data was conducted by means of the SSMU program SPSS 20.0. by the method of variation statistics with the calculation of basic parameters of variation row: median, standard deviation, confidence interval. For the estimation of meaningfulness of distinctions of indexes, because of irregular ldistribution of sign in a variation row, a criterion was used Mann-Whitney, at р<0,05. Results. Research showed that the components of metabolic syndrome and predictors of his development had taken place in 16,8 % (331) and 29,8 % (589) cases accordingly. Signs of MC prevailed for children and teenagers of school-gymnasium №6 (67,9%) by comparison to children ofhigh school №15 (32,1%). On results the conducted test of tolerance to glucose from the incurrence of children and teenagers with the predictors of MC development (589) in 3,4% (20) cases was found out a fasting hyperglycaemia and in 2,5% (15) cases a hyperlipidemia. Conclusions. On an example only two Semey schools found out high prevalence of components and predictors of MCdevelopment for children and teenagers making 29,8% (589) cases. With the purpose of realization of MC early diagnostic and for purposeful and timely realization of prophylaxis and treatment we are work out the algorithm of early diagnostics and prophylaxis of MC development for Semey children and teenagers. Кіріспе. Қазіргі уақытта метаболикалықсиндром бүкіл әлем бойынша өлімділікіңнегізгі себебі болып табылып отыр, атап айтсақ, жүрек-қан тамыр ауруларының салдарынан өлімділіктің12-17% болса, ал қантты диабет бойынша 30-52% құрайды. Метаболикалық синдромның жеке-жеке белгілері балалар мен жасөспірімдерде барған сайын жиілеуі бәрімізді алаңдатады. Жұмыстың мақсаты: Семей қаласында балалар мен жасөспірімдердегі метаболикалық синдромды ерте диагностикалау және оның дамуының алдын алу бойынша шаралар дайындау. Зерттеу әдістері: Зерттеу – бір сәттік көлденең, ол Семей қаласындағы балалар мен жасөспірімдерді жыл сайынғы алдын ала тексеру шеңберінде өткізілді. 2014 жылдың қыркүйек айында жүргізілген, зерттеуге алынған балалардың жас мөлшері 6 жастан 18-жас аралығында болды, зерттеуге Семей қаласының №6 мектеп-гимназиясының және №15 орта мектептің 1974 балалары мен жасөспірімдері тексеруден өткізілді. Зерттеуге қатынасқан барлық балаларға (құрастырылған сауалнама) сауалнама жүргізілді: антропометрия (бойы, салмағы, ДСИ, бел өлшемі(БӨ), жамбас өлшемі ЖӨ/БӨ, БӨ/бойы), анамнез сұрастыру, АҚҚ өлшеу. Сонымен қатар, биохимиялық зерттеулер жүргізілді: гликемиялық профиль (ашқарындағы гликемия және жүктемеден кейін екі сағаттан соң, триглицеридтердің концентрациясы, жоғары тығыздықтағы липопротеин холестерині (ХС-ЖТЛП). Деректерді статистикалық өңдеуде Семей қ. ММУ-де SPSS 20.0 бағдарламасы бойынша вариационды статистикалық әдісімен вариационды қатардағы негізгі параметрлерін есептеу арқылы жүзеге асырылды: медианалар, стандартты ауытқу, сенімді интервал. Индикаторлардағы айырмашылықтардың маңыздылығын бағалау үшін, вариационды қатардағы ерекшелікті дұрыс емес бөлу себебінен Манн-Уитни тесті p <0,05 болған. Нәтижелері: Зерттеу көрсеткендей, метаболикалық синдромның компоненттері және оның дамуының болжауының предикторы 16,8% (331) және 29,8% (589) жағдайларды құрады. №15 орта мектептің оқушылары (32,1%) салыстырғанда, №6 гимназия мектебінің(67,9%) балалар мен жасөспірімдер арасында MС белгілері басым болды. Глюкоза толеранттылығы сынағының нәтижелері бойынша МС дамуының болжауымен (589) балалар мен жасөспірімдердің жалпы санынан 3,4% (20) ауытқу гипергликемиясы анықталды және 2,5% (15) жағдайда гиперлипидемия анықталды. Қорытынды: Семей қаласындағы тек екі мектептен алынған мысалда ғана балалар мен жасөспірімдерде МС дамуының компоненттері мен олардың таралуы өте жоғары - 29,8% (589) құрады. МС-ны ерте анықтау мақсатында, алдын-алу және емдеу шараларының мақсатты және уақтылы өткізілуі үшін Семей қаласындағы балалар мен жасөспірімдерде MС дамуының ерте диагностикасы мен алдын алу алгоритмі әзірленді.