Ә.Кекілбаевтың «Үркер» романындағы «жүрек» лексемасымен берілген фразеологизмдердің түрік тіліне аударылу ерекшеліктері

2024

Толық мәтін Ашық қол жеткізу: Gold Метадеректер (CSL-JSON)
DOI 10.31489/2024ph3/149-159
Деректер сенімділігі 70 орташа
Бұл баға қалай есептеледі

Ол жазбаның өзінің тексерілетін белгілерінен құралады: мақаланың DOI-і бар ма, оның деректерін қанша тәуелсіз дереккөз растады, міндетті өрістер толтырылған ба және соңғы растау қаншалықты жаңа. Дереккөздер арасындағы алшақтық пен идентификатордың болмауы бағаны төмендетеді. 80-нен бастап мән жазбаның қосымша тексерусіз жарияланғанын, 60-тан 79-ға дейін — оның сенімділігі төмен күйде жарияланғанын және қолмен тексеру ұсынылатынын білдіреді. Редактор қолмен тексерген жазбаны қайта есептеу 90-нан төмен түсірмейді. Бұл — мақаланың өзіне емес, ол туралы деректерімізге берілген баға.

Аңдатпа

Соңғы жылдары халықтардың мәдениетінің жарқын көрінісі болып саналатын фразеологизмдерге деген қызығушылықтың ерекше артуына байланысты әр түрлі тілдердің фразеологиялық қорын салғастыра-салыстыра зерттеп-зерделеу мәселесі лингвистиканың өзекті мәселесіне айналып отыр. Өйткені, кез келген халықтың фразеологиялық қорында ол халықтың дүниетанымы, менталитеті, мәдениеті, фольклоры, салт-дәстүрлері, әдет-ғұрыптары т.б. айқын көрініс табады. Осы орайда, мақалада Ә. Кекілбаевтың «Үркер» романындағы «жүрек» лексемасымен берілген фразеологизмдердің түрік тіліне аударылу ерекшеліктері қарастырылған. Зерттеу жұмысының басты мақсаты «Үркер» романындағы «жүрек» лексемасы ұйытқы болатын тұрақты тіркестердің танымдық және семантикалық табиғатын ашып, олардың түрік тіліне аударылу ерекшеліктерін айқындау. Зерттеу материалы ретінде романдағы «жүрек» сөзімен берілген 81 соматикалық фразеологизм іріктеліп, олардың түрік тіліне аударылу тәсілдері талданды. Сондай-ақ, авторлар тарапынан «жүрек» лексемасы тірек компонент болатын фразеолгизмдерді түрік тіліне аудару нұсқалары ұсынылған және туыстас қазақ және түрік тілдерінің фразеологиялық қорындағы «жүрек» лексемасының қолданылу аясына қатысты тұжырымдар жасалған.