Кәрі (қары) жіліктің қорғаныс күшіне байланысты наным-сенімдер (Сарыарқа өңірінің этнографиялық материалдары негізінде)

2024

Толық мәтін Ашық қол жеткізу: Gold Метадеректер (CSL-JSON)
DOI 10.31489/2024hph2/187-195
Деректер сенімділігі 70 орташа
Бұл баға қалай есептеледі

Ол жазбаның өзінің тексерілетін белгілерінен құралады: мақаланың DOI-і бар ма, оның деректерін қанша тәуелсіз дереккөз растады, міндетті өрістер толтырылған ба және соңғы растау қаншалықты жаңа. Дереккөздер арасындағы алшақтық пен идентификатордың болмауы бағаны төмендетеді. 80-нен бастап мән жазбаның қосымша тексерусіз жарияланғанын, 60-тан 79-ға дейін — оның сенімділігі төмен күйде жарияланғанын және қолмен тексеру ұсынылатынын білдіреді. Редактор қолмен тексерген жазбаны қайта есептеу 90-нан төмен түсірмейді. Бұл — мақаланың өзіне емес, ол туралы деректерімізге берілген баға.

Аңдатпа

Қазақ халқының мәдениетінде оның наным-сенімі, әдет-ғұрпы, салт-дәстүрі маңызды орын алады. Олар халықтың өткен тарихымен де, оның бүгінгісі және болашағымен де тығыз байланысты. Мыңжылдықтар бойында дамып келе жатқан осы мәдени мұра, этнос дүниетанымының тұтас жүйесі мен қоршаған ортамен өзара әрекеттесу амалдарын ұсынады. Қазіргі уақытта жаһандану, ғылыми дүниетанымның таралуына қарамастан, этникалық құндылықтар дәстүрлі мәдениеттің көптеген салаларында сақталуда. Сонымен қатар, қазақ даласында бірнеше ғасыр бойында ислам басты дін ретінде таралғанымен, халық арасында дәстүрлі дүниетаным өзінің өміршеңдігін көрсетті. Бүгінгі таңда елдің әр аймағында ертеден қалыптасқан дәстүрлерді сақтаушылар, жалғастырушылар бар. Олар туралы мәліметтерді жинау және насихаттаудың маңыздылығы жоғары. Мақалада авторлар этникалық құндылықтардың қазіргі уақыттағы сақталу жағдайын кәрі (қары) жілікке байланысты наным-сенімдер мысалында қарастырады. Басты дерек ретінде 2021-2022 жылдары Сарыарқа өңірінде жүргізілген этнографиялық экспедициясының материалдары алынды.