ИНТЕЛЛЕКТУАЛДЫҚ ӘДІСТЕРДІ ҚОЛДАНУ АРҚЫЛЫ АУАНЫҢ ЛАСТАНУ САПАСЫНА БАҒА БЕРУ

2023

Толық мәтін Ашық қол жеткізу: Hybrid Метадеректер (CSL-JSON)
DOI 10.52167/1609-1817-2023-127-4-252-261
Деректер сенімділігі 70 орташа
Бұл баға қалай есептеледі

Ол жазбаның өзінің тексерілетін белгілерінен құралады: мақаланың DOI-і бар ма, оның деректерін қанша тәуелсіз дереккөз растады, міндетті өрістер толтырылған ба және соңғы растау қаншалықты жаңа. Дереккөздер арасындағы алшақтық пен идентификатордың болмауы бағаны төмендетеді. 80-нен бастап мән жазбаның қосымша тексерусіз жарияланғанын, 60-тан 79-ға дейін — оның сенімділігі төмен күйде жарияланғанын және қолмен тексеру ұсынылатынын білдіреді. Редактор қолмен тексерген жазбаны қайта есептеу 90-нан төмен түсірмейді. Бұл — мақаланың өзіне емес, ол туралы деректерімізге берілген баға.

Аңдатпа

Қазақстанда ауаның ластануы өзекті мәселелердің бірі. Әлемдегі ауаның ластану деңгейінің жоғары деңгейіне ие, ал кейбір қалаларда ауа сапасы Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымының (ДДҰ) стандарттарынан 10 есеге дейін асып түседі. Қазақстандағы ауаны ластаудың негізгі көздеріне өнеркәсіптік шығарындылар, көліктер шығарындылары, көмір мен биомассаның жануы және құрылыс алаңдарының шаңдары жатады. Ауаның ластануын азайту бойынша шаралар қолдануда, соның ішінде көліктер үшін шығарындылардың қатаң стандарттарын енгізу және ауа сапасын қамтамасыз ететін ұлттық іс-шаралар жоспары құрылған. Аталмыш мақалада ауаның ластануын модельдеу және оның сапасына баға беру үшін интеллектуалды әдістерді зерттеу және қолдану мәселелері қарастырылады. Зерттеудің мақсаты – интеллектуалды әдістерді қолдану негізінде ауа бассейнінің ластануын модельдеу. Интеллектуалдық әдістер қолданылып, ауаның ластану концентрациясын болжау үшін үздіктері анықталды. Decision Tree және Random Forest машиналық оқыту алгоритмдері классификатордың ең жоғары, яғни 91% дәлдігіне қол жеткізді.