География сабақтарында білім алушылардың пәнаралық ойлауын проблемалық оқыту іс-әрекеттері арқылы дамыту

2026

Толық мәтін Ашық қол жеткізу: Gold Метадеректер (CSL-JSON)
DOI 10.59941/2960-0642-2026-3-135-147
Деректер сенімділігі 70 орташа
Бұл баға қалай есептеледі

Ол жазбаның өзінің тексерілетін белгілерінен құралады: мақаланың DOI-і бар ма, оның деректерін қанша тәуелсіз дереккөз растады, міндетті өрістер толтырылған ба және соңғы растау қаншалықты жаңа. Дереккөздер арасындағы алшақтық пен идентификатордың болмауы бағаны төмендетеді. 80-нен бастап мән жазбаның қосымша тексерусіз жарияланғанын, 60-тан 79-ға дейін — оның сенімділігі төмен күйде жарияланғанын және қолмен тексеру ұсынылатынын білдіреді. Редактор қолмен тексерген жазбаны қайта есептеу 90-нан төмен түсірмейді. Бұл — мақаланың өзіне емес, ол туралы деректерімізге берілген баға.

Аңдатпа

Мақалада проблемалық оқыту әрекеттері арқылы география сабақтарында білім алушылардың пәнаралық ойлауын дамыту мүмкіндіктері анықталған. Зерттеу табиғи ресурстарды пайдалану мәселелерін экологиялық, экономикалық және әлеуметтік факторлардың өзара байланысы тұрғысынан қарастыруға негізделген. Пәнаралық және проблемалық оқытуға негізделген арнайы ұйымдастырылған оқу ортасы білім алушылардың күрделі мәселелерді кешенді талдау, әртүрлі пән білімін интеграциялау және сын тұрғысынан ойлау дағдыларын дамыту қабілеттерін арттыруға ықпал етті. Зерттеу Алматы қаласындағы Рахым Сәрсенбин атындағы № 192 жалпы білім беретін мектептің 9-сынып білім алушылары арасында жүргізіліп, бақылау және эксперименттік топтарға бөлінді. Эксперименттік топта пәнаралық ойлауды дамытатын проблемалық және жағдаяттық тапсырмалар жүйелі түрде пайдаланылды. Бұл зерттеу пәнаралық мәселелерді шешуді мектептегі география сабақтарына практикалық түрде қалай интеграциялауға болатынын көрсетеді. Алынған деректер бейпараметрлік Манн-Уитни U-критерийі және тәуелсіз таңдамаларға арналған t-критерийі арқылы өңделді. Нәтижелер эксперименттік топтағы пәнаралық ойлау деңгейі бақылау тобына қарағанда статистикалық мәнді түрде жоғары болғанын көрсетті (p<0,001). Зерттеу нәтижелері географиядағы пәнаралық проблемалық оқыту әдістерінің тиімділігін дәлелдейді және білім алушылардың күрделі әлеуметтік-экологиялық мәселелерді түсіну мен шешу қабілеттерін дамытуға әдістемелік негіз береді.