СОТ ПРАКТИКАСЫНЫҢ БІРКЕЛКІЛІГІ: ТҮСІНІГІ, ҚАМТАМАСЫЗ ЕТУ ТЕТІКТЕРІ ЖӘНЕ БҰЗУДЫҢ ҚҰҚЫҚТЫҚ САЛДАРЫ

2026

Толық мәтін Ашық қол жеткізу: Gold Метадеректер (CSL-JSON)
DOI 10.63546/3005-2246.2026.13.1.032
Деректер сенімділігі 70 орташа
Бұл баға қалай есептеледі

Ол жазбаның өзінің тексерілетін белгілерінен құралады: мақаланың DOI-і бар ма, оның деректерін қанша тәуелсіз дереккөз растады, міндетті өрістер толтырылған ба және соңғы растау қаншалықты жаңа. Дереккөздер арасындағы алшақтық пен идентификатордың болмауы бағаны төмендетеді. 80-нен бастап мән жазбаның қосымша тексерусіз жарияланғанын, 60-тан 79-ға дейін — оның сенімділігі төмен күйде жарияланғанын және қолмен тексеру ұсынылатынын білдіреді. Редактор қолмен тексерген жазбаны қайта есептеу 90-нан төмен түсірмейді. Бұл — мақаланың өзіне емес, ол туралы деректерімізге берілген баға.

Аңдатпа

Мақалада тарихи-құқықтық, формалды-құқықтық, жүйелі-құрылымдық талдау және синтездеу әдістерінің көмегімен Қазақстан Республикасының қолданыстағы Конституциясының және сот жүйесі туралы заңнамасының жоғары тұрған соттарға сот практикасының біркелкілігін қамтамасыз ету құралдарын ұсынатын нормалары, процестік кодекстердің сот практикасының бір-келкілігін бұзудың құқықтық салдарын бекітетін нормалары, сондай-ақ тақырыпқа қатысты ғылыми еңбектер зерделенеді. Автор сот практикасының біркелкілігі түсінігін тұжырымдайды, оның маңы-зын ашады, құрамдастарын сипаттайды; сот практикасының біркелкілігін қамтамасыз ету тетіктерін талдайды; сот практикасының біркелкілігін бұзудың құқықтық салдарын заңнамада бекіту тәжіри-бесін қарастырады. Жүргізілген зерттеудің нәтижесінде автор ҚР Жоғарғы Сотының нормативтік қаулылары, жалпы-лаулары мен шолулары ұлттық құқықтық жүйемізде прецеденттік құқыққа жақын функцияны жүзеге асыратыны туралы ой қорытады; отандық заң шығарушының біркелкіліктің және оны бұзудың нақты ұғымын қалыптастырып алмай, процестік заңдарда сот практикасының біркелкілігін бұзу үшін қатаң санкциялар белгілеуін құқықтық айқындылық талабын өрескел бұзу деп бағалайды; сот практика-сының біркелкілігі принципінің анықтамасын тұжырымдап, осы принципті еліміздің барлық процестік кодекстерінде бекіту туралы ұсыныс жасайды; сот практикасының біркелкілігі принципінің сот төрелігін жүзеге асырудың басқа принциптерімен арақатынасы мәселесіндегі өз ұстанымын біл-діреді.