KAZAK KAHRAMANLIK MASALLARINDA EPİK GELENEK VE ANLATI YAPISI

2026

Толық мәтін Ашық қол жеткізу: Gold Метадеректер (CSL-JSON)
DOI 10.59358/ayt.1854796
Деректер сенімділігі 70 орташа
Бұл баға қалай есептеледі

Ол жазбаның өзінің тексерілетін белгілерінен құралады: мақаланың DOI-і бар ма, оның деректерін қанша тәуелсіз дереккөз растады, міндетті өрістер толтырылған ба және соңғы растау қаншалықты жаңа. Дереккөздер арасындағы алшақтық пен идентификатордың болмауы бағаны төмендетеді. 80-нен бастап мән жазбаның қосымша тексерусіз жарияланғанын, 60-тан 79-ға дейін — оның сенімділігі төмен күйде жарияланғанын және қолмен тексеру ұсынылатынын білдіреді. Редактор қолмен тексерген жазбаны қайта есептеу 90-нан төмен түсірмейді. Бұл — мақаланың өзіне емес, ол туралы деректерімізге берілген баға.

Аңдатпа

Kazak kahramanlık masallarında olay örgüsü; kozmik veya toplumsal düzenin bozulmasıyla (eksiklik/tehdit) tetiklenmekte; kahramanın (batır) rüştünü ispat etmek ve erginleşmek amacıyla çıktığı sembolik yolculuk ile bu süreçte doğaüstü varlıklarla (ejderha, dev, jalmavız, mıstan vb.) girdiği mücadeleler etrafında dinamik bir yapı kazanmaktadır. Bu anlatılar, klasik destanlardan farklı olarak makro-toplumsal olaylardan ziyade; aile, oba veya tayfa gibi mikro sosyal birimleri merkeze alan bireysel kahramanlık serüvenlerine odaklanmaktadır. Bu çalışmada Türk dünyası sözlü anlatı geleneği içerisinde epik düşüncenin masal formuna dönüşmüş özgün bir evresini temsil eden Kazak kahramanlık masallarının yapısal, tematik ve dilsel parametreler ışığında çözümlemesi amaçlanmaktadır. Araştırmanın temel materyalini, Doç. Dr. Seyfullah Yıldırım tarafından derlenerek Türkiye Türkçesine aktarılan kahramanlık masalları oluşturmaktadır. Nitel araştırma paradigması içerisinde metin merkezli çözümleme ve karşılaştırmalı analiz teknikleri kullanılmıştır. İlgili metinler zihniyet, yapı, tema, dil ve anlatım unsurları ekseninde disiplinler arası bir perspektifle akademik değerlendirmeye tabi tutulmuştur. Söz konusu masalların yapısal ve anlamsal özellikleri ele alınarak, Türk dünyası folkloristik araştırmalarına bütüncül ve teorik bir çerçeve sunması hedeflenmiştir.