TÖRE BİTİGİ’NE GÖRE GREGORYAN KIPÇAKLARDA HANEDANLIK SİSTEMİ TERİMLERİ

2025

Толық мәтін Ашық қол жеткізу: Gold Метадеректер (CSL-JSON)
DOI 10.28981/hikmet.1636182
Деректер сенімділігі 70 орташа
Бұл баға қалай есептеледі

Ол жазбаның өзінің тексерілетін белгілерінен құралады: мақаланың DOI-і бар ма, оның деректерін қанша тәуелсіз дереккөз растады, міндетті өрістер толтырылған ба және соңғы растау қаншалықты жаңа. Дереккөздер арасындағы алшақтық пен идентификатордың болмауы бағаны төмендетеді. 80-нен бастап мән жазбаның қосымша тексерусіз жарияланғанын, 60-тан 79-ға дейін — оның сенімділігі төмен күйде жарияланғанын және қолмен тексеру ұсынылатынын білдіреді. Редактор қолмен тексерген жазбаны қайта есептеу 90-нан төмен түсірмейді. Бұл — мақаланың өзіне емес, ол туралы деректерімізге берілген баға.

Аңдатпа

Tarihte Kıpçak-Ermeni ilişkileri neticesinde Kıpçakların bir bölümü Gregoryanlığı benimsemişlerdir. Gregoryan Kıpçaklar adıyla literatürde yer edinen bu Kıpçaklar, Ermeni alfabesi temelinde kendi dillerinde yazılı eserler meydana getirmişlerdir. 16 ve 17. yüzyıllarda Doğu Avrupa’da meydana getirdikleri edebî dil ile filolojik, tarihî, hukukî, dinî gibi alanlarda metinler kaleme almışlardır. Bu eserlerden hareketle dönemin dili için “Ermeni Harfli Kıpçak Türkçesi” ifadesi de literatüre yerleşmiştir. Gregoryan Kıpçakların dil yadigârları arasında 16. yüzyılda yazılmış hukuk belgeleri olan Töre Bitigi adlı eser, bu çalışmaya kaynaklık etmektedir. Bu çalışmada, Töre Bitigi adlı eserden hareketle Gregoryan Kıpçakların hanedanlık sistemi ile ilgili yasalar üzerinde durulacak ve hanedanlık sistemini yansıtan kelimeler tespit edilerek yorumlanacaktır.