АБАЙ МҰРАСЫ ЖӘНЕ ҚАЗІРГІ ҚАЗАҚ ҚОҒАМЫ

2024

Толық мәтін Ашық қол жеткізу: Hybrid Метадеректер (CSL-JSON)
DOI 10.63034/esr-267
Деректер сенімділігі 70 орташа
Бұл баға қалай есептеледі

Ол жазбаның өзінің тексерілетін белгілерінен құралады: мақаланың DOI-і бар ма, оның деректерін қанша тәуелсіз дереккөз растады, міндетті өрістер толтырылған ба және соңғы растау қаншалықты жаңа. Дереккөздер арасындағы алшақтық пен идентификатордың болмауы бағаны төмендетеді. 80-нен бастап мән жазбаның қосымша тексерусіз жарияланғанын, 60-тан 79-ға дейін — оның сенімділігі төмен күйде жарияланғанын және қолмен тексеру ұсынылатынын білдіреді. Редактор қолмен тексерген жазбаны қайта есептеу 90-нан төмен түсірмейді. Бұл — мақаланың өзіне емес, ол туралы деректерімізге берілген баға.

Аңдатпа

Абайтану ғылымы бүгінгі күнге дейін әр қырынан жан-жақтылы зерттеліп келді. Абайдың асыл мұралары арада қанша ғасыр өтсе де өз құндылығын жоғалтпасы анық. Абай әлемін зерттеу барысында, ой талқысына салынған, көңіл таразысына түскен еңбектері әруақытта жаңа қырынан танылып, байқалмаған бөгенайын көрсетіп отырады. Әр заманға өз өрнегін салып, жаңаша сөйлейді. Бүгінгі заманның тілімен айтқанда дамыған XXI ғасыр тұсында, өткен ғасырдың елеулі еңбектері жаңаша бағыттың, тың жүлгенің айқын көзі, қордалы қайнары болып отыр. Платон, Аристотель, Әл-Фарабиден бастау алған адам жаратылысы, дүниетанымы жайлы ғылымдардың жалғасы болған Абай танымы тарих таңбасына, ұлттың ақыл-ой бедеріне айналды. Адамзат үшін сарқылмас адамгершілік ілімінің көзін ашқан Абай еңбектері абсолюттік мораль теориясы болып табылады. Абай шығармаларының негізгі өзегі – әділдік, ақиқат ғұмыр, адамдық. Ол сол үшін де өміршең.Абай еңбектері – адами құндылықтардың нарқы кеміп, бәсі арзандаған заманның таптырмас жан дауасы. Онда бір заманның ғана емес тұтас дәуірдің кейіп-кеспірі бедерленген. Абайдың рухани мұрасы зерделеу-зерттеуден кенде емес екені баршамызға мәлім. Дегенмен де, өткен заманның сыңаржақ саясаты елiмiздiң егемендік алғанына дейiн Абайдың ұлылығын толық ашуға тосқауыл койды. Өз саясатының ығына жығып қана қоймай ақиқатқа құрылатын ғылымның арнасын өзгертіп жіберді. Сондықтан Абай мұрасының зерттелуi жан-жақты өріс ала алмай, қанат жайып салаланбай белгiлi бiр шеңберде ғана өрбігені белгілі.