KAZAK ŞAİR ŞÂDİ TÖRE JÄÑGİRULI’NIN “NAZIM ÇEHÂR DERVİŞ” ADLI ESERİ ÜZERİNE BİR İNCELEME

2024

Толық мәтін Ашық қол жеткізу: Gold Метадеректер (CSL-JSON)
DOI 10.59358/ayt.1557471
Деректер сенімділігі 70 орташа
Бұл баға қалай есептеледі

Ол жазбаның өзінің тексерілетін белгілерінен құралады: мақаланың DOI-і бар ма, оның деректерін қанша тәуелсіз дереккөз растады, міндетті өрістер толтырылған ба және соңғы растау қаншалықты жаңа. Дереккөздер арасындағы алшақтық пен идентификатордың болмауы бағаны төмендетеді. 80-нен бастап мән жазбаның қосымша тексерусіз жарияланғанын, 60-тан 79-ға дейін — оның сенімділігі төмен күйде жарияланғанын және қолмен тексеру ұсынылатынын білдіреді. Редактор қолмен тексерген жазбаны қайта есептеу 90-нан төмен түсірмейді. Бұл — мақаланың өзіне емес, ол туралы деректерімізге берілген баға.

Аңдатпа

Kazak edebiyatına zengin bir edebî miras bırakan Şâdi Töre Jäñgirulı (1855-1933), 20. yüzyıl başlarında yazmış olduğu eserlerle Kazak yazılı edebiyatının oluşumuna katkı sağlayan önemli şairlerden biridir. Otuza yakın manzum eseri bulunan ve bunların çoğunu farklı matbaalarda bastıran şair üzerine Sovyetler Birliği dönemindeki politik sebeplerden dolayı araştırma yapılamamıştır. Şâdi, Kazak edebiyatı tarihindeki asıl yerini Doğu edebiyatının meşhur eserlerine nazire olarak yazdığı eserlerle almıştır. Türk dünyası edebiyatında gerek tercüme gerekse nazire olarak kaleme alınan pek çok eser yeterli düzeyde araştırılıp incelenmemiştir. Özellikle Orta Asya Türk devletlerinin kütüphanelerinde, müzelerinde ve insanların evlerinde bulunan yazma ve basma eserler gün yüzüne çıkarak incelenmeyi ve Türklük biliminde yer almayı beklemektedir. Kazakistan’da üzerine bazı çalışmalar yapılan ancak Türkiye’de henüz bilinmeyen ve çalışmamıza konu olan Şâdi’nin Nazım Çehâr Derviş adlı eseri ise bunlardan sadece biridir. Türkiye’de henüz üzerine çalışma yapılmamış manzum bir eserin alana kazandırılması amacıyla hazırlanan bu makalede, ilk olarak Farsça yazılan ve çeşitli coğrafyalara yayılarak dilsel ve kültürel zenginlikler kazanan Hikâye-i Çihâr Derviş’e nazire olarak kaleme alınan Nazım Çehâr Derviş adlı eser ele alınacaktır. Eserin ortaya çıkışı ve Kazak topraklarında yayılmasının tarihçesine yer verildikten sonra eserin nitelikleri, içeriği ve eserde yer alan hikâyeler hakkında bilgi verilecektir.