Аңдатпа
Introduction. Microbiological safety of water supply, sanitation and hygiene (WASH) is one of the priority tasks in maintaining and strengthening the public health. The purpose of this work was to review the results of foreign and domestic sanitary and microbiological studies on the microbiological safety of water supply, sanitation and hygiene (WASH). Search Strategies. The authors of this article codeveloped a search strategy that was the same for each database. Traditional search of sources by keywords was carried out in the PubMed, Scopus, Web of Science and Google Scholar databases in English, Russian and Kazakh languages with inclusion and exclusion criteria. Fifty-three sources out of 116 were selected as analytical materials. The depth of the search was from 1977 to 2020. The criteria for includingpublications in the review were as follows: publications in Russian and English that are in open full-text access and contain statistically confirmed conclusions. Summary reports, newspaper articles and personal messages were excluded from the review. Results. Ensuring the microbial safety of the drinking-water supply relies on the use of many barriers from the water collection to the consumer in order to prevent contamination from drinking water or reduce it to acceptable levels, not harmful to health. Safety is enhanced when multiple barriers against contamination are established, including protecting water resources, selecting and implementing a range of appropriate treatment measures, and regulating distribution systems (piped or non-piped) to maintain and protect the quality of treated water. The preferred strategy is a regulatory approach that focuses on preventing or reducing the entry of pathogens into water sources, and on reducing reliance on water treatment to remove pathogens. Conclusion. Thus, ensuring the microbial safety of WASH requires the following: an assessment of the entire system to determine the potential harmful factors that may affect it; determination of control measures to reduce or eliminate these harmful factors as well as operational monitoring to ensure the effective functioning of barriers from infection within the system; and developing regulatory plans to describe actions to be taken both under normal conditions and in unforeseen circumstances. Введение. Обеспечение микробиологической безопасности водоснабжения, санитарии и гигиены (ВСГ) является одной из приоритетных задач в сохранении и укреплении здоровья населения. Целью настоящей работы явился обзор результатов зарубежных и отечественных санитарно-микробиологических исследований по проблеме обеспечения микробиологической безопасности водоснабжения, санитарии и гигиены (ВСГ). Стратегия поиска. Авторы этой статьи совместно разработали стратегию поиска, которая была одинаковой для каждой базы данных. Традиционный поиск источников по ключевым словам проводился в базах данных PubMed, Scopus, Web of Science и Google Scholar на английском, русском и казахском языках по критериям включения и исключения. В качестве аналитического материала были выбраны пятьдесят три источника из 116. Глубина поиска составляла с 1977 по 2020 год. Критерии включения публикаций в обзор были следующими: полнотекстовые публикации на русском и английском языках, находящиеся в открытом доступе и содержащие статистически подтвержденные выводы. Краткие отчеты, газетные статьи и личные сообщения были исключены из обзора. Результаты. Обеспечение микробной безопасности питьевого водоснабжения основано на использовании множества преград на пути от водосбора до потребителя в целях предупреждения заражения питьевой воды или сокращения заражения до уровней, которые не вредны для здоровья. Безопасность возрастает, если установлено множество преград по предупреждению заражения, включая защиту водных ресурсов, надлежащий выбор и осуществление ряда мер по очистке, а также регулирование систем распределения (водопроводных или не водопроводных) для поддержания и защиты качества обработанной воды. Предпочтительной стратегией является подход регулирования, при котором основной акцент ставится на предупреждении или сокращении проникновения патогенных микроорганизмов в источники воды, а также на уменьшении зависимости от процессов очистки для удаления патогенов. Заключение. Таким образом, обеспечение микробной безопасности ВСГ требует проведения оценки всей системы для определения потенциальных вредных факторов, которые могут воздействовать на эту систему; определения мер контроля, необходимых для сокращения или устранения вредных факторов, а также оперативного мониторинга для обеспечения эффективного функционирования преград от заражения в рамках системы; и разработки планов регулирования для описания действий, предпринимаемых как в нормальных условиях, так и в непредвиденных обстоятельствах. Кіріспе. Сумен жабдықтау, санитария және гигиенанының(ССГ) микробиологиялық қауіпсіздігін қамтамасыз ету халықтың денсаулығын сақтау мен нығайтудағы басым міндеттердің бірі болып табылады. Бұл жұмыстың мақсаты сумен жабдықтау, санитария және гигиенанының (ССГ) микробиологиялық қауіпсіздігін қамтамасыз ету мәселесі бойынша шетелдік және отандық санитариялық-микробиологиялық зерттеулердің нәтижелеріне шолу жасау болды. Іздену стратегиясы. Осы мақаланың авторлары әр дерекқорға бірдей болатын іздеу стратегиясын бірлесіп жасады. Түйінді сөздер бойынша дереккөздерді дәстүрлі іздеу PubMed, Scopus, Web of Science және Google Scholar дерекқорларында ағылшын, орыс және қазақ тілдерінде қосу және шығару критерийлеріне сәйкес жүргізілді. Аналитикалық материалдар ретінде 116-дан елу үш дереккөз таңдалды. Іздеу тереңдігі 1977 жылдан 2020 жылға дейін болды. Жарияланымдарды шолуға қосу критерийлері мыналар болды: ашық толық мәтінді қолжетімді және статистикалық расталған қорытындылары бар орыс және ағылшын тілдеріндегі жарияланымдар. Қысқаша есептер, газет мақалалары және жеке хабарламалар шолудан шығарылды. Нәтижелері. Ауыз сумен жабдықтаудың микробтық қауіпсіздігін қамтамасыз ету ауыз су арқылы жұқпаларды жұқтырудың алдын алу немесе оны денсаулыққа зиянды емес деңгейге дейін азайту үшін су жинаудан тұтынушыға дейінгі көптеген кедергілерді қолдануға негізделген. Егер су ресурстарын қорғауды, тазарту жөніндегі бірқатар шараларды тиісті таңдауды және жүзеге асыруды, сондай-ақ өңделген судың сапасын сақтау және қорғау үшін тарату жүйелерін (су құбыры арқылы немесе су құбыры арқылы емес) реттеуді қоса алғанда, жұқпа жұқтырудың алдын алу бойынша көптеген кедергілер орнатылса қауіпсіздік артады. Артықшылықты стратегия-бұл реттеу тәсілі, онда қоздырғыштардың су көздеріне енуінің алдын алуға немесе азайтуға, сондай-ақ қоздырғыштарды жою үшін тазарту процестеріне тәуелділікті азайтуға баса назар аударылатын реттеу тәсілі қалаулы стратегия болып табылады. Қорытынды. Осылайша, ССГ-ның микробтық қауіпсіздігін қамтамасыз ету осы жүйеге әсер етуі мүмкін ықтимал зиянды факторларды анықтау үшін бүкіл жүйені бағалауды; зиянды факторларды азайту немесе жою үшін қажетті бақылау шараларын анықтауды, сондай-ақ жүйе шеңберіндегі жұқпа жұқтырудан кедергілердің тиімді жұмыс істеуін қамтамасыз ету үшін жедел мониторингті; қалыпты жағдайда да, күтпеген жағдайда да қабылданатын әрекеттерді сипаттау үшін реттеу жоспарларын әзірлеуді талап етеді.