Аңдатпа
Введение: Сердечно-сосудистые заболевания, и ишемическая болезнь сердца (ИБС) в частности, остаются ведущими причинами смерти во всем мире. В последние десятилетия были достигнуты большие успехи в снижении смертности от ИБС. Наряду с усовершенствованием медикаментозной терапии (МТ), появление методов коронарной реваскуляризации, а именно аортокоронарного шунтирования (АКШ) и чрескожного коронарного вмешательства (ЧКВ), стало одним из главных достижений в медицине за последнее столетие. После десятилетий непрерывного развития обе процедуры стали традиционными методами лечения ИБС, и влияние типа коронарной реваскуляризации на долгосрочную выживаемость пациентов с ИБС стало предметом постоянных дискуссий. Цель: произвести анализ опубликованных результатов рандомизированных клинических исследований, сравнивающих исходы АКШ и ЧКВ, а также оценить долгосрочные последствия каждой стратегии реваскуляризации для пациента. Стратегия поиска: Поиск информации был выполнен в базах Medline, Pubmed, Scopus и The Сochrane Library. Глубина поиска составила 10 лет с 2010 по 2021 годы, за исключением исторических документов. В ходе поиска было отобрано и проанализировано 75 источников. Результаты: Был поведен анализ результатов, произведенных за последние 10 лет восьми рандомизированных контролируемых исследований и пяти мета-анализов, сравнивающих исходы АКШ и ЧКВ. Критериями оценки эффективности выбранных стратегий являлись комбинированные конечные точки исследований – развитие смерти, инсульта, инфаркта миокарда и/или реваскуляризация целевой коронарной артерии. Выводы: Для пациента с многососудистым поражением коронарного русла АКШ связано с лучшими показателями выживаемости в сравнении с отдаленными результатами ЧКВ. При этом ЧКВ является разумной альтернативой АКШ для пациентов с поражением одного или двух сосудов без поражения проксимального отдела передней межжелудочковой ветви левой коронарной артерии, а также имеет не худшие результаты в сравнении с АКШ для пациентов со стволовым поражением коронарного русла. Несмотря на регистрацию лучших результатов АКШ в исследованиях, выбор того или иного типа реваскуляризации все еще является спорным вопросом и требует дальнейшего всестороннего изучения. Introduction: Cardiovascular diseases and, in particular, coronary artery disease (CAD) are the leading causes of death worldwide. In recent decades, great progress has been made in reducing mortality from CAD. Along with the development and improvement of medical therapy (MT), the emergence of methods of coronary revascularization, namely coronary artery bypass grafting (CABG) and percutaneous coronary intervention (PCI), has become one of the main advances in medicine over the past century. After decades of continuous development, both procedures have become traditional treatments for coronary artery disease, and the effects of these types of coronary revascularization on the long-term survival of patients with CAD has become a subject of ongoing debate. Aim: to analyze the published results of randomized clinical trials comparing the outcomes of CABG and PCI, and to evaluate the long-term consequences of each revascularization strategy for the patient. Search strategy: The search for sources was conducted in the databases Medline, Pubmed, Scopus and The Сochrane Library. The search depth was 10 years from 2010 to 2021, excluding historical documents. During the search, 75 sources were selected and analyzed. Results: An analysis was made of the results of eight randomized controlled trials and five meta-analysis comparing the outcomes of CABG and PCI over the past 10 years. The criteria for evaluating the effectiveness of the selected strategies were combined endpoints of studies, such as the development of death, stroke, myocardial infarction and / or target-vessel revascularization. Conclusions: For a patient with multivessel coronary artery disease, CABG is associated with better survival rates compared to long-term results of PCI. At the same time, PCI is a reasonable alternative to CABG for the patients with lesions of one or two vessels without the proximal LAD disease. In addition, PCI has not worse results in comparison with CABG in patients with left main disease. Despite the reports on the best results of CABG in the analyzed studies, the choice of one or another type of revascularization is still a controversial issue and requires further comprehensive study. Кіріспе: Жүрек -қан тамырлары аурулары, әсіресе жүрек ишемиялық ауруы (ЖИА) бүкіл әлемде өлімнің негізгі себептерінің бірі болып табылады. Соңғы онжылдықтарда ЖИА-дан болатын өлім -жітімді төмендетуде үлкен жетістіктерге қол жеткізілді. Дәрілік терапияның (ДТ) дамуы мен жетілдірілуімен қатар, коронарлық реваскуляризация әдістерінің пайда болуы, атап айтқанда коронарлық артериялық шунттау (АКШ) және тері асты коронарлық интервенция (ТІКИ), өткен соңғы жылдардағы медицинаның басты жетістіктерінің бірі болды. Ондаған жылдар бойы үздіксіз дамығаннан кейін екі рәсім де коронарлық артерия ауруларының дәстүрлі еміне айналды, ал коронарлық реваскуляризация түрінің коронарлық артерия ауруы бар науқастардың ұзақ өмір сүруіне әсері тұрақты пікірталастардың тақырыбына айналды. Мақсаты: АКШ мен ТІКИ нәтижелерін салыстыратын рандомизацияланған клиникалық зерттеулердің жарияланған нәтижелерін талдау және пациент үшін реваскуляризацияның әрбір стратегиясының ұзақ мерзімді салдарын бағалау. Іздеу стратегиясы: дереккөздерді іздеу Medline, Pubmed, Scopus және The Сochrane Library деректер базасында жүргізілді. Тарихи құжаттарды қоспағанда, іздеу тереңдігі 2010 жылдан 2021 жылға дейін 10 жыл болды. Іздестіру кезінде 75 дереккөз таңдалып алынып, талданды. Нәтижелер: сегіз рандомизацияланған бақыланатын зерттеулердің нәтижелері мен соңғы 10 жылдағы АКШ мен ТІКИ нәтижелерін салыстыратын бес мета-талдау нәтижелері бойынша талдау жүргізілді. Таңдалған стратегиялардың тиімділігін бағалау критерийлері зерттеулердің біріктірілген соңғы нүктелері болды - өлім, инсульт, миокард инфарктісінің дамуы және / немесе мақсатты коронарлық артерияның реваскуляризациясы. Қорытынды: ЖИА ұзақ мерзімді нәтижелерімен салыстырғанда көп сатылы коронарлық артериялық ауруы бар емделуші үшін АКШ жақсы өмір сүру көрсеткіштерімен байланысты. Сонымен қатар,ТІКИ сол жақ коронарлық артерияның алдыңғы қарыншалық тармағының проксимальды бөлігіне әсер етпестен бір немесе екі тамырдың зақымдануы бар емделушілер үшін АКШға тиімді балама болып табылады, сонымен қатар бағаналы коронарлық зақымданулары бар науқастарға да АКШ-мен салыстырғанда нашар нәтиже бермейді.. Зерттеулерде АКШ ең жақсы нәтижелерін тіркеуге қарамастан, реваскуляризацияның бір немесе басқа түрін таңдау әлі де даулы мәселе болып табылады және одан әрі кешенді зерттеуді қажет етеді.