Аңдатпа
Introduction. Parkinson's disease (PD), in recent decades, remains a pressing problem in the modern world. The disease refers to the pathology of the extrapyramidal system, where the deep parts of the brain, the so-called basal ganglia, are affected. During a medical examination, at first glance, movement disorders are striking, and the patient himself or his relatives make complaints related to movement disorders. However, the disease, by the time the complaints were made, takes its beginning 5-10 years ago with non-motor manifestations, such as sleep disturbances, apathy, increased fatigue, and constipation. According to genetic studies, 10 to 15% of cases are caused by mutations in genes. The etiology of the disease is still unclear, but it is considered a consequence of the associated effects of genetic and environmental factors. Aim: This review evaluates relevant information on the risk factors for Parkinson's disease. Search Strategy. A literature review was conducted with the help of bibliographic databases Pubmed, Web of Science, and Scopus with the search keywords: Parkinson's disease, epidemiology, etiology, risk factors, gender, age. The depth of the search covered 10 years, from 2011 to 2021. Forty-three articles have been selected as analytical material and have undergone a critical evaluation process. In several cases, there is a reference to an earlier publication with historical and scientific value. The literature search included only English-language publications. Results and Conclusions. In summary, after analyzing 43 articles, it was concluded that PD is a complex neurodegenerative disease resulting from the interaction of genetic and external factors, which, as a consequence, affect numerous fundamental cellular processes of the body. Therefore, environmental influences can contribute to the development of PD, which emphasizes the importance of identifying risk factors for the disease. Understanding the mechanisms of pathogenesis will enable the identification of new therapeutic targets, which will subsequently help in the development of new combined, possibly individualized treatments. Введение. Болезнь Паркинсона (БП), в последние десятилетия остается актуальной проблемой современного мира. Заболевание относится к патологии экстрапирамидной системы, где идет поражение глубоких отделов головного мозга, так называемых базальных ганглий. При медицинском осмотре на первый взгляд бросаются двигательные расстройства, да и сам пациент, или его родственники предъявляют жалобы, связанные с нарушением движений. Однако, заболевание, к моменту предъявления жалоб, началось еще 5–10 лет назад с немоторных проявлений, таких как нарушение сна, апатия, повышенная утомляемость, запоры. По данным генетических исследований, от 10 до 15% случаев обусловлено мутациями в генах. Этиология болезни пока точно не ясна, однако считается следствием ассоциированного влияния генетических факторов и факторов окружающей среды. Цель: В этом обзоре анализируется актуальная информация о факторах риска болезни Паркинсона. Стратегия поиска. Обзор литературы был проведен с использованием библиографических базы данных Pubmed, Web of Science, Scopus с поисковым запросом ключевых слов: болезнь Паркинсона, эпидемиология, этиология, факторы риска, пол, возраст. Глубина поиска составила 10 лет, с 2011 по 2021 гг. Выбраны 43 статьи в качестве аналитического материала, которые прошли критический процесс оценки. В некоторых случаях есть ссылка на более раннюю публикацию, имеющие историческую и научную ценность. Поиск литературы включал публикации только на английском языке. Результаты и выводы. В итоге, проанализировав 43 статьи, было выявлено, что БП – это сложное нейродегенеративное заболевание, возникающее в результате взаимодействия генетических и внешних факторов, которые, в свою очередь, влияют на многочисленные фундаментальные клеточные процессы организма. То есть, влияние окружающей среды может способствовать развитию БП, что подчеркивает важность выявления факторов риска заболевания. Понимание механизмов патогенеза позволить определить новые терапевтические мишени, которые в последующем помогут в разработке новых комбинированных, возможно индивидуальных методов лечения. Кіріспе. Паркинсон ауруы соңғы онжылдықтарда қазіргі әлемде өзекті мәселе. Ауру экстрапирамидалық жүйенің патологиясына жатады, яғни мидың терең бөліктері зардап шегеді, базальды ганглия деп аталады. Физикалық тексеру кезінде, бір қарағанда, қозғалыстың бұзылуы көзге түседі, ал науқас адам өзі немесе оның туыстары қозғалыс бұзылыстарына байланысты шағымдар жасайды. Алайда, осы шағымдар түскен кезден 5-10 жыл бұрын ұйқының бұзылуы, апатия, шаршаудың жоғарылауы және іш қату сияқты моторлы емес көріністерден бастау алады. Генетикалық зерттеулерге сәйкес, ауры жағдайларың10-15 пайызы гендердегі мутациялардан туындайды. Аурудың этиологиясы әлі күнге дейін түсініксіз, бірақ бұл генетикалық және сыртқы факторларының орта ілеспе әсерінің салдары деп саналады. Мақсаты: Бұл шолуда Паркинсон ауруының қауіп факторлары туралы тиісті ақпаратбағаланады. Іздеу стратегиясы. Әдебиеттерді іздеуPubMed, Web of Science жәнеScopus библиографиялық дерекқорлары арқылы жүргізілді. Іздеу үшін «Паркинсон ауруы», «эпидемиология», «этиология», «қауіп факторлары», «жыныс», «жасы» деген түйінді сөздерд қолданды. Іздеу тереңдігі 10 жыл(2011–2021). Қырық үшмақала аналитикалық материал ретінде таңдалды және сыни бағалау процесінен өтті. Бірнеше жағдайда тарихи және ғылыми құндылығы бар бұрынғы басылымға сілтеме бар. Әдебиетті іздеу тек ағылшын тіліндегі басылымдарды қамтыды. Нәтижелер мен қорытындылар. Нәтижесінде, 43 мақала талданды. Паркинсон ауруы генетикалық және сыртқы факторлардың өзара әрекеттесуінен туындайтын күрделі нейродегенеративті ауру екендігі анықталды. Бұл өз кезегінде дененің көптеген негізгі жасушалық процестеріне әсер етеді. Яғни, қоршаған ортаның әсері Паркинсон ауруының дамуына ықпал етуі мүмкін, бұл аурудың қауіп факторларын анықтаудың маңыздылығын көрсетеді. Патогенез механизмдерін түсіну жаңа терапевтік мақсаттарды анықтауға мүмкіндік береді, бұл кейіннен жаңа біріктірілген, мүмкін жеке емдеу әдістерін жасауға көмектеседі.