Аңдатпа
Мақалада Қазақстан Республикасының жер айналымының құрамдас бөлігі болып табылатын ауыл шаруашылығы мақсатындағы жалға берілетін жерді пайдалану мәселелері қарастырылады, бұл шаруа және фермер қожалықтары, сондай-ақ ауыл шаруашылығы өнімдерін өндірумен және өсірумен айналысатын басқа да субъектілер арасында жерді тиімді қайта бөлуді қамтамасыз етеді. Сондай-ақ, жер жалдау қатынастары субъектілерінің экономикалық механизмінің негізгі компоненттері талданды, осы механизмді ауыл шаруашылығы тауар өндірушілерінің жер-ресурстық әлеуетін басқарудың жалпы жүйесіне интеграциялау тәсілдері негізделді. Алайда, Қ.К.Тоқаев Қазақстан Республикасы Президенті "Жер ресурстарын тиімсіз пайдалану мәселесі барған сайын өзекті болып отыр" деп жолдауында атап өткендей. Ол "Жер – біздің ортақ байлығымыз және онда жұмыс істейтіндерге тиесілі болуы керек" және "тиісті механизмдерді ұсыну" қажет екенін атап өтті.[1] Бірегей сарқылмас табиғи ресурс болып табылатын жер сонымен бірге мемлекет атынан меншік иесінің мүлкі құрамындағы маңызды экономикалық активтердің бірі болып табылады. Бос жерді шаруашылық айналымға тартудың ең тиімді нысаны оны жалға беру болып табылады, онда жер мемлекеттік бюджетті қаржыландырудың ұзақ мерзімді рөлін атқарады. Қазақстан Республикасындағы жылжымайтын мүлік нарығының тиісті сегментінде жалға алу нысанасы ретінде мемлекеттік билік органдары мен жергілікті өзін-өзі басқару органдары меншік иелері болып табылады. Соңғылары ерекше мәртебесі бар жер учаскелерін жалға беруге тиісті өкілеттіктерге ие — мемлекеттік меншік шектелмеген.