М. МАҚАТАЕВ ПОЭЗИЯСЫНДАҒЫ ӚМІРДІҢ ҚАСІРЕТІ МЕН ҤЙЛЕСІМІ

2024

Жабық қол жеткізу Метадеректер (CSL-JSON)
DOI 10.51889/2959-5657.2024.88.2.003
Деректер сенімділігі 70 орташа
Бұл баға қалай есептеледі

Ол жазбаның өзінің тексерілетін белгілерінен құралады: мақаланың DOI-і бар ма, оның деректерін қанша тәуелсіз дереккөз растады, міндетті өрістер толтырылған ба және соңғы растау қаншалықты жаңа. Дереккөздер арасындағы алшақтық пен идентификатордың болмауы бағаны төмендетеді. 80-нен бастап мән жазбаның қосымша тексерусіз жарияланғанын, 60-тан 79-ға дейін — оның сенімділігі төмен күйде жарияланғанын және қолмен тексеру ұсынылатынын білдіреді. Редактор қолмен тексерген жазбаны қайта есептеу 90-нан төмен түсірмейді. Бұл — мақаланың өзіне емес, ол туралы деректерімізге берілген баға.

Аңдатпа

Мақалада М.Мақатаевтың онтологиялық әлемінің негізгі семантикалық доминанттары анықталып, зерттеледі. Ақынның «Ойымда арман» атты бағдарламалық ӛлеңінде лирикалық сюжет «кӛңіл», «ӛмір», «бақыт», «жүрек» деген 4 түйінді сӛзге құрылған. Мақатаевтың «Жыр кітабы» поэтикалық кітабындағы 729 ӛлеңнің статистикалық үлгісі осы 4 сӛздің барлығы 965 рет кездесетінін кӛрсетті. Сипаттама олардың семантикалық және жиілік иерархиясын анықтауға мүмкіндік берді. Бірқатар ӛлеңдер бұл сӛздердің арасында тығыз байланыс бар екенін дәлелдеді: олар кӛбінесе бір поэтикалық мәтіннің ішінде қатар тұрады, рифмалық қатынасқа түседі, экспрессивті эпитеттердің кешені болады. Мақатаевтың бұл сӛздер кездесетін ӛлеңдеріне нақты талдау жасасақ, ӛмірдегі қасіретті жеңіп, үндестік табу тек поэзия арқылы ғана мүмкін екенін кӛрсетеді.