KAZAK TÜRKÇESİNİN GÜNEY BÖLGESİ AĞZINDA OĞUZCA UNSURLAR

2024

Толық мәтін Ашық қол жеткізу: Gold Метадеректер (CSL-JSON)
DOI 10.59470/202411
Деректер сенімділігі 70 орташа
Бұл баға қалай есептеледі

Ол жазбаның өзінің тексерілетін белгілерінен құралады: мақаланың DOI-і бар ма, оның деректерін қанша тәуелсіз дереккөз растады, міндетті өрістер толтырылған ба және соңғы растау қаншалықты жаңа. Дереккөздер арасындағы алшақтық пен идентификатордың болмауы бағаны төмендетеді. 80-нен бастап мән жазбаның қосымша тексерусіз жарияланғанын, 60-тан 79-ға дейін — оның сенімділігі төмен күйде жарияланғанын және қолмен тексеру ұсынылатынын білдіреді. Редактор қолмен тексерген жазбаны қайта есептеу 90-нан төмен түсірмейді. Бұл — мақаланың өзіне емес, ол туралы деректерімізге берілген баға.

Аңдатпа

Oğuz Türkleri VIII. yüzyılın ikinci yarısından sonra kitleler hâlinde Siri Derya bölgesine yoğun göç ettikleri bilinmektedir. Oğuz Türkleri Siri Derya nehrinin ağzından orta yatağına kadar olan kısmının her iki kıyısı ve Aral Gölü’nden Hazar denizine kadar uzanan bozkırları yurt tutmuşlardır. Siri Derya Oğuzlarının ilk kuruluşu Yedi Su bölgesinde oluştu ise de, batıya ilerlemesi sonucunda Oğuzlar güney ve batı Kazakistan topraklarındaki göçebe ve yarı göçebe toplulukları tarafından gelişmiştir. Bu bölgeye gelen Oğuz Türkleri Siri Derya boyunda yaşayan zümrelerle birleşerek Siri Derya Oğuzlarını oluşturmuşlardır. Bu bölgede bir arada yaşayan Oğuz, Kıpçak ve Karluk unsurlarının ağız ve lehçeleri birbirinden etkilenmiştir. Daha sonra Oğuz Türkleri diğer Türk boyları olan Karluklar, Peçenekler ve Kıpçaklarla mücadele ederek Siri Derya boylarını ellerinde tutmaya çalışmışsalar da Kıpçaklara yenilerek bu bölgeyi terk etmeye başlamışlardır.