Прецедентті мәтіндердегі «зат-символ» мәселесі

2021

Толық мәтін Ашық қол жеткізу: Gold Метадеректер (CSL-JSON)
DOI 10.32523/2616-678x-2021-137-4-78-85
Деректер сенімділігі 70 орташа
Бұл баға қалай есептеледі

Ол жазбаның өзінің тексерілетін белгілерінен құралады: мақаланың DOI-і бар ма, оның деректерін қанша тәуелсіз дереккөз растады, міндетті өрістер толтырылған ба және соңғы растау қаншалықты жаңа. Дереккөздер арасындағы алшақтық пен идентификатордың болмауы бағаны төмендетеді. 80-нен бастап мән жазбаның қосымша тексерусіз жарияланғанын, 60-тан 79-ға дейін — оның сенімділігі төмен күйде жарияланғанын және қолмен тексеру ұсынылатынын білдіреді. Редактор қолмен тексерген жазбаны қайта есептеу 90-нан төмен түсірмейді. Бұл — мақаланың өзіне емес, ол туралы деректерімізге берілген баға.

Аңдатпа

Адам баласы өміріне серік болып, бірге жасасып келе жатқан зат атаулығақандай деңгейде де тәуелді. Сондықтан заттардың мәні, қызметі мен мағынасы адамғақаншалықты қатыстылығымен өлшенеді. Қатыстылықтың сипаты адам мәдениетімен шарттылықта және нақты тарихи, мәдени-әлеуметтік ерекшеліктеріменанықталады.Мақалада прецедентті мәтіндердегі (эпос, жыраулар поэзиясы) заттық атаулардыңұлт, халық танымындағы символдық мәні, зат арқылы берілетін дүниенің мифологиялық бейнесі талданады.Жалпы мәдени мәтіндердің семиотикалық проблемасы туралы арнайы зерттеу еңбектердің пайда болуы барынша маңызды бола отырып, екі ғасырлық кезеңді құрайды. Бұл– Р. Барт, А. Греймас, Л. Ельмслев, Э. Кассирер, Э. Лич, Ч. Моррис, Ч. Пирс, Р. Якобсонтағы басқа шетелдік ғалымдардың еңбектері. Аталған мәселеге қатысты орыс ғалымдарынан М.М. Бахтиннің, А.К. Байбуриннің, Н.М. Калашникованың, Ю.М. Лотманның,А.Ф. Лосевтің, С.Т. Махлиннің, Ю.С. Степановтің, В.Н. Топоровтың, Б.А. Успенскийдің еңбектерін атауға болады.Жоғарыда аталған ғалымдардың зерттеулерінде семиотиканың – «мәдениет тілі»,«вербальды және бейвербальды коммуникация», «таңба», «символ», «белгі», «индекс»,«бейне» тәрізді басты концептілері мен категориялары жүйеленген.Зерттеу нәтижесінде, лингвомәдениеттанымдық, лингвофилософиялық пайымдауларғасүйене отырып, зат – әрі таңба, әрі символ. Сондықтан зат туралы ілім семиотиканыңда, семантиканың да зерттеу нысанына кіреді деген қорытынды жасадық.