Аңдатпа
В статье рассматриваются вопросы организации психолого-педагогического сопровож- дения детей дошкольной возраста с проявлениями тревожности. Методологической основой психолого-педагогического сопровождения выступает личностно-ориентированный подход, в рамках которого сформулированы основные принципы, формы и методы взаимодействия с тревожными детьми в условиях ДОО. Предлагаемая авторами программа психолого-педагогического сопровождения разработана на основе изучения степени выраженности и специфики проявления тревожности у детей дошкольного возраста. В ходе исследования определены организационно-педагогические условия эффективности преодо- ления тревожности в развитии личности детей дошкольного возраста в воспитательно- образовательном процессе дошкольной организации. Методы исследования: теоретический анализ психолого-педагогической литературы, изучение и анализ педагогической, организационно-методической документации; обоб- щение педагогического опыта; систематизация, моделирование. Результаты. Предложен проект программы психолого-педагогического сопровождения детей с высоким уровнем тревожности в воспитательно-образовательном процессе дошколь- ной организации. Научная новизна и теоретическая значимость работы состоит в расширении и уточ- нении научных представлений об особенностях проявления тревожности у детей дошколь- ного возраста в контексте включенности в воспитательно-образовательный процесс; опреде- лении организационно-педагогических условий психолого-педагогического сопровождения детей с проявлениями тревожности в дошкольной организации образования. Практическая значимость работы. Обобщенные результаты исследования могут быть использованы в деятельности воспитателей, педагогов-психологов и других специалистов дошкольной организации; в диагностической и психокоррекционной работе; при состав- лении программ, методических материалов для оказания помощи детям дошкольного возраста с проявлениями тревожности. Ключевые слова: дети старшего дошкольного возраста, тревожность, проявление тревожности, сопровождение, организация психолого-педагогического сопровождения, дошколь-ная организация образования и др. Мақалада мазасыздық кӛріністері бар мектеп жасына дейінгі балаларды психологиялық- педагогикалық қолдауды ұйымдастыру мәселелері қарастырылады. Психологиялық-педаго- гикалық қолдаудың әдіснамалық негізі жеке тұлғаға бағытталған тәсіл болып, оның аясында мектепке дейінгі білім беру мекемесі жағдайында мазасыз балалармен ӛзара әрекеттесудің негізгі принциптері, формалары мен әдістері тұжырымдалған.Авторлар ұсынған психоло- гиялық-педагогикалық қолдау бағдарламасы мектеп жасына дейінгі балалардағы мазасыздықтың ауырлығы мен ерекшелігін зерттеу негізінде жасалған.Зерттеу барысында мектепке дейінгі ұйымның тәрбие-білім беру процесінде мектеп жасына дейінгі балалардың жеке басының дамуындағы мазасыздықты жеңу тиімділігінің ұйымдастырушылық- педагогикалық шарттары анықталды. Зерттеу әдістері: психологиялық-педагогикалық әдебиеттерді теориялық талдау, педагогикалық, ұйымдастырушылық-әдістемелік құжаттаманы зерттеу және талдау; педагогикалық тәжірибені жалпылау; жүйелеу, модельдеу. Нәтижелер. Мектепке дейінгі ұйымның тәрбие-білім беру процесінде мазасыздық деңгейі жоғары балаларды психологиялық-педагогикалық сүйемелдеу бағдарламасының жобасы ұсынылды. Жұмыстың ғылыми жаңалығы мен теориялық маңыздылығы мектеп жасына дейінгі балалардағы мазасыздықтың ерекшеліктері туралы ғылыми идеяларды білім беру процесіне қосу тұрғысынан кеңейту және нақтылау болып табылады; мектепке дейінгі білім беру ұйымында мазасыздық белгілері бар балаларды психологиялық-педагогикалық қолдаудың ұйымдастырушылық-педагогикалық жағдайларын анықтау. Жұмыстың практикалық маңыздылығы. Зерттеудің жалпыланған нәтижелері тәрбиеші- лердің, педагог-психологтардың және мектепке дейінгі ұйымның басқа мамандарының қызметінде; диагностикалық және психокоррекциялық жұмыста қолданылуы мүмкін; мектеп жасына дейінгі балаларға мазасыздық кӛріністерімен кӛмек кӛрсету үшін бағдарламалар, әдістемелік материалдар жасау кезінде. Тҥйін сӛздер: мектепке дейінгі ересек жас балалар, мазасыздық, мазасыздықтың кӛрінісі, сүйемелдеу, психологиялық-педагогикалық сүйемелдеуді ұйымдастыру, мектепке дейінгі білім беруді ұйымдастыру және т.б. The article deals with the organization of psychological and pedagogical support of preschool children with manifestations of anxiety. The methodological basis of psychological and pedagogical support is a personality-oriented approach, within which the basic principles, forms and methods of interaction with anxious children in preschool conditions are formulated. The program of psychological and pedagogical support proposed by the authors was developed on the basis of studying the severity and specificity of anxiety in preschool children. In the course of the study, the organizational and pedagogical conditions for the effectiveness of overcoming anxiety in the development of the personality of preschoolers in the educational process of a preschool organization were determined. Research methods: theoretical analysis of psychological and pedagogical literature, study and analysis of pedagogical, organizational and methodological documentation; generalization of pedagogical experience; systematization, modeling. Results. A draft program of psychological and pedagogical support for children with a high level of anxiety in the educational process of a preschool organization is proposed. The scientific novelty and theoretical significance of the work consists in expanding and clarifying scientific ideas about the features of anxiety in preschool children in the context of involvement in the educational process; determining the organizational and pedagogical conditions of psychological and pedagogical support for children with manifestations of anxiety in preschool education. Practical significance of the work. The generalized results of the study can be used in the activities of educators, educational psychologists and other specialists of preschool organizations; in diagnostic and psychocorrective work; in the preparation of programs, methodological materials to help preschoolers with anxiety. Keywords: children of senior preschool age, anxiety, manifestation of anxiety, support, organization of psychological and pedagogical support, pre-school organization of education, etc.