Аңдатпа
Мақалада университетте оқитын студенттердің педагогикалық қабілеттерін арттыру құралы ретіндегі әлеуметтік-психологиялық тренингтің мүмкіндіктері көрсетіліп, эксперименттік зерттеудің мақсаты айқындалды. Педагогикалық процесте жүзеге асырылатын әлеуметтік-психологиялық тренингтер қарастырылады. "Әлеуметтік- психологиялық тренинг" ұғымының мәні қарым-қатынастағы құзыреттілікті дамыту құралы ретінде, "психологиялық әсер ету" формасы ретінде және оқытудың белсенді формасы ретінде ашылады. ЖОО-ның студенттерін оқыту процесінде қолданылатын әлеуметтік – психологиялық тренингтік технологияларды бес негізгі бөлікке топтастыру арқылы сипатталады. Бес негізгі бөлікті: ұйымдастырушылық-техникалық, әдістемелік, коммуникативтік, субъективті, тиімділікті бағалау деп бөлеміз. Ұсынылған курстың міндеті студенттерді тұлғааралық өзара әрекеттестіктің әлеуметтік- психологиялық сипатын көруге үйрету, педагогикалық қабілеттілікке қажетті коммуникативті дағдыларды дамыту болып табылады. Қазіргі таңда тренинг форматынағы белсенді әлеуметтік-психологиялық оқыту мәселесі педагогика саласындағы қарқынды дамыған, бірақ салыстырмалы түрде жаңа бағыт ретінде қарастырылады. Оқытудың бұл форматы студенттің қабілетін, шығармашылық әлеуетін дамытуды үйлесімді түрде қамтамасыз етеді. Әртүрлі қолданбалы психологиялық аспектілері мен теориялық ережелерін біріктіреді, сондай-ақ тренинг қатысушыларының оқытуды дамытудың екі негізгі бағытын анықтауға мүмкіндік береді: - тренингтік топтың да, педагог-тренердің де жеке тұлғасының трансформациялық әсерінің көмегімен қатысушының жеке басын дамытуға және жетілдіруге бағытталған; арнайы дағдыларды (басқарушылық, тапсырманы құрастыру, орындалуын бақылауды жүзеге асыру, тұлғааралық жанжалдарды шешу. Топтың жұмыс процесінде педагогтар іс-әрекеттің әртүрлі стратегиялары мен тактикаларын оқыту, өзара әрекеттесу, әртүрлі жағдайларда олардың тиімділігін көрсетіп саналы түрде (өздігінен, импульсивтіемес) іс-әрекеттің тиісті түрлерін таңдауға үйрету. Түйін сөздер: ЖОО студенті, әлеуметтік-психологиялық тренинг, психологиялық әсер, оқытудың белсенді әдістері, әдістемелік мәселелер, коммуникативтік, ұйымдастырушылық-техникалық, жаңашылдық, өзін-өзі дамыту, рефлексия. В статье отражены возможности социально-психологического тренинга как средства повышения педагогических способностей студентов, обучающихся в университете, определена цель экспериментального исследования. Рассматриваются социально- психологические тренинги, реализуемые в педагогическом процессе.Предпосылки развития педагогических способностей студентов через социально-психологический тренинг. Сущность понятия «социально-психологический тренинг» раскрывается как средство развития компетентности в общении, как форма «психологического воздействия» и как активная форма обучения. Характеризуется группировкой социально-психологических тренинговых технологий, используемых в процессе обучения студентов ВУЗ-а, на пять основных частей. Выделим пять основных частей: организационно-техническую, методическую, коммуникативную, субъективную, оценку эффективности. Задачей предлагаемого курса является обучение студентов видеть социально- психологический характер межличностного взаимодействия, развитие коммуникативных навыков, необходимых для педагогических способностей. В настоящее время проблема активного социально-психологического обучения в формате тренинга рассматривается как динамично развивающееся, но относительно новое направление в области педагогики. Такой формат обучения гармонично обеспечивает развитие способностей, творческого потенциала студента. Объединяет различные прикладные психологические аспекты и теоретические положения, а также позволяет определить два основных направления развития обучения участников тренинга: - направлена на развитие и совершенствование личности участника с помощью трансформационного воздействия личности как тренинговой группы, так и педагога- тренера; -специальные навыки (управленческие, составление задания, осуществление контроля за выполнением, разрешение межличностных конфликтов. В процессе работы группы педагоги обучают различным стратегиям и тактике деятельности, взаимодействию, осознанному (не спонтанному, не импульсивному) выбору соответствующих видов деятельности, демонстрируя их эффективность в различных ситуациях. Ключевые слова: Студент ВУЗа, социально-психологический тренинг, психологическое воздействие, активные методы обучения, методические проблемы, коммуникативные, организационно-технические, новаторские, саморазвитие, рефлексия. The article reflects the possibilities of socio-psychological training as a means of improving the pedagogical abilities of students studying at the university, the purpose of the experimental study is determined. The socio-psychological trainings implemented in the pedagogical process are considered. Prerequisites for the development of pedagogical abilities of students through socio- psychological training. The essence of the concept of «socio-psychological training» is revealed as a means of developing competence in communication, as a form of «psychological impact» and as an active form of learning.It is characterized by the grouping of socio-psychological training technologies used in the process of teaching university students into five main parts. We will distinguish five main parts: organizational and technical, methodological, communicative, subjective, efficiency assessment. The objective of the proposed course is to teach students to see the socio-psychological nature of interpersonal interaction, the development of communication skills necessary for pedagogical abilities. Currently, the problem of active socio-psychological training in the training format is considered as a dynamically developing, but relatively new direction in the field of pedagogy. Such a training format harmoniously ensures the development of the student's abilities and creative potential. It combines various applied psychological aspects and theoretical positions, and also allows you to determine two main directions for the development of training participants: - aimed at the development and improvement of the participant's personality through the transformational impact of the personality of both the training group and the teacher-trainer; -special skills (managerial, task preparation, implementation of control over the implementation, resolution of interpersonal conflicts. In the course of the group's work, teachers teach various strategies and tactics of activity, interaction, conscious (not spontaneous, not impulsive) choice of appropriate activities, demonstrating their effectiveness in various situations. Key words: University student, socio-psychological training, psychological impact, active teaching methods, methodological problems, communicative, organizational and technical, innovative, self-development, reflection.