Аңдатпа
В статье рассматривается феномен распространяющегося академического мошенничества обучаю- щихся. Авторы выделили факторы, связанные с академической нечестностью (содействие списыванию, низкий уровень этических стандартов; стремление к успеху; склонность к риску, финансовые последствия провала курса, психологическое оправдание поступка). Представили три области квалификации изучаемого явления такие как: брать, давать или получать информацию от других; использование запрещенных материалов, информации, высокотехнологичных устройств; обход процесса оценки. Практическую значимость исследования составляет разработанная программа диагностики академического мошенничества субъектов постдипломного образования. Программа обоснована на студенческом исследовании Murdock T. B., Stephens J. M. «Is cheating wrong? Students’reasoning about academic». В авторской программе использованы два эмпирических метода исследования: анкетирование и анализ продуктов деятельности. Анкетирование анонимное, полузакрытое, состоит из 2 частей: вводной и основной, общее количество вопросов анкеты 17. Эссе субъектов постдипломного образования 3 часть программы выступает как продукт анализа. Количество выборки – 102. Результаты диагностики подтверждают уровень распространенности академического мошенничества среди субъектов постдипломного образования в Казахстане. В заключении представлены меры, стратегии, методы предотвращения академической нечестности в университете на примере зарубежных исследований Ossai, 2023, Frederickson, 2021; Klijn, 2022, Choo, 2023 и других. В статье академическое мошенничество рассмотрено через понятия академический обман, нечестное академическое поведение, жульничество. Ключевые слова: академический обман, нечестное академическое поведение, академическое мошенничество, программа диагностики академического мошенничества субъектов постдипломного образования. Мақалада студенттердің академиялық алаяқтық құбылысы қарастырылады. Авторлар академиялық адалдыққа байланысты факторларды атап өтті (есептен шығаруға ықпал ету, этикалық стандарттардың төмен деңгейі; табысқа ұмтылу; тәуекелге бейімділік, курстың сәтсіздігінің қаржылық салдары, әрекеттің психологиялық негіздемесі). Зерттелетін құбылыстың біліктілігінің үш саласы ұсынылды: басқалардан ақпарат алу, беру немесе алу; тыйым салынған материалдарды, ақпаратты, жоғары технологиялық құрылғыларды пайдалану; бағалау процесін айналып өту. Зерттеудің практикалық маңыздылығы дипломнан кейінгі білім беру субъектілерінің академиялық алаяқтық диагностикасының әзірленген бағдарламасы болып табылады. Бағдарлама студенттердің Murdock T. B., Stephens J. M. “Is cheating wrong? Students’ reasoning about academic». Авторлық бағдарламада зерттеудің екі эмпирикалық әдісі қолданылады: сауалнама және қызмет өнімдерін талдау. Анонимді, жартылай жабық сауалнама 2 бөлімнен тұрады: кіріспе және негізгі, сауалнама сұрақтарының жалпы саны 17. Дипломнан кейінгі білім беру субъектілерінің эсселері бағдарламаның 3 бөлігі талдау өнімі ретінде әрекет етеді. Іріктеме саны - 102. Диагностика нәтижелері Қазақстандағы дипломнан кейінгі білім беру субъектілері арасында академиялық алаяқтықтың таралу деңгейін растайды. Қорытындыда Ossai, 2023, Frederickson, 2021; Klijn, 2022, Choo, 2023 және т.б. шетелдік зерттеулер мысалында университеттегі академиялық адалдықтың алдын алу шаралары, стратегиялары, әдістері келтірілген. Мақалада академиялық алаяқтық академиялық алдау, адал емес академиялық мінез-құлық, алаяқтық ұғымдары арқылы қарастырылады. Түйін сөздер: академиялық алдау, адал емес академиялық мінез-құлық, академиялық алаяқтық, дипломнан кейінгі білім беру субъектілерінің академиялық алаяқтықты диагностикалау бағдарламасы. The article examines the phenomenon of the spreading academic fraud of students. The authors identified factors related to academic dishonesty (promotion of cheating, low level of ethical standards; striving for success; risk-taking, financial consequences of course failure, psychological justification of the act). They presented three areas of qualification of the phenomenon under study, such as: taking, giving or receiving information from others; using prohibited materials, information, high-tech devices; bypassing the evaluation process. The practical significance of the study is the developed program for the diagnosis of academic fraud of subjects of postgraduate education. The program is based on the student research Murdock T. B., Stephens J. M. “Is cheating wrong? Students’ reasoning about academic». The author’s program uses two empirical research methods: questionnaires and analysis of products of activity. The questionnaire is anonymous, semi-closed, consists of 2 parts: introductory and main, the total number of questions of the questionnaire is 17. Essays of subjects of postgraduate education Part 3 of the program acts as a product of analysis. The number of samples is 102. The diagnostic results confirm the level of prevalence of academic fraud among the subjects of postgraduate education in Kazakhstan. In conclusion, measures, strategies, methods of preventing academic dishonesty at the university are presented on the example of foreign studies Ossai, 2023, Frederickson, 2021; Klijn, 2022, Choo, 2023 and others. In the article, academic fraud is considered through the concepts of academic deception, dishonest academic behavior, and fraud. Keywords: academic deception, dishonest academic behavior, academic fraud, the program of diagnosis of academic fraud of subjects of postgraduate education.