Names used to express term “God” in Kazakh Poetry

2019

Толық мәтін Ашық қол жеткізу: Gold Метадеректер (CSL-JSON)
DOI 10.26577/ejrs-2019-4-r3
Деректер сенімділігі 70 орташа
Бұл баға қалай есептеледі

Ол жазбаның өзінің тексерілетін белгілерінен құралады: мақаланың DOI-і бар ма, оның деректерін қанша тәуелсіз дереккөз растады, міндетті өрістер толтырылған ба және соңғы растау қаншалықты жаңа. Дереккөздер арасындағы алшақтық пен идентификатордың болмауы бағаны төмендетеді. 80-нен бастап мән жазбаның қосымша тексерусіз жарияланғанын, 60-тан 79-ға дейін — оның сенімділігі төмен күйде жарияланғанын және қолмен тексеру ұсынылатынын білдіреді. Редактор қолмен тексерген жазбаны қайта есептеу 90-нан төмен түсірмейді. Бұл — мақаланың өзіне емес, ол туралы деректерімізге берілген баға.

Аңдатпа

ҚАЗАҚ ПОЭЗИЯСЫНДАҒЫ ЖАРАТУШЫ ҰҒЫМЫН БІЛДІРЕТІН АТАУЛАРАңдатпа.Аталған мақалада қазақ поэзиясындағы жаратушы ұғымын білдіретін атаулар қарастырған.Атап айтқанда Тәңір, Алла, Хақ, Құдай сияқты атаулардың біздің діни жыраулар поэзиясында қалай көрініс тапқанына сипатама жасалды.Қазақ жыраулар шығармашылығында жаратушы сипатын беретін атаулардың ішінде кең көлемде қолданылғаны -Тәңрі/ Тәңірі сөздері.«Тәңірі» сөзі түркі тілдерінде өте ертеден қолданылып келе жатқан көне сөз.Сонымен қатар Хақ лексемасы да біршама кең түрде көрініс тапқан.Тәңірі сөзінің синонимдері -Алла, Құдай, Құдірет, Жаратқан, Жаратушы, Жасаған, Жасаған ием, Ие, Раббы, Хақ.Бұл сөздердің айтылуы басқа болғанымен лексикалық мағыналары бірдей, яғни мәндес сөздер болып табылады.Сонымен қатар, бір ескерер мәселе, ХV-ХVІ ғасыр аралығындағы жыраулар поэиясында Алла болмысының жеткізілуі көне түркілік Тәңір сөзімен келеді.