Аңдатпа
Introduction. The paper presents literature review devoted tothe effect of "low doses" of ionizing radiation on health of population and the environment based on the analysis of modern scientific publications. At the moment a lot of research has been done in this area. Purpose: to review scientific papers on the effect of "low doses" of ionizing radiation on a living organism and the environment. Materials and methods. To achieve this purpose, we have searched and analysis of scientific publications in the databases: PubMed, Elsevier, ResearchGate, Cyberleninka, Republican scientific and technical library. The following keywords have been define before the start of the search: experimental studies, radiation, low doses. Exclusion criteria included review of publications became summary reports, newspaper articles and personal notifications. During search 1689 literary sources were revealed, 63 from which have been chosen as an analytical material of article. Results. At the present time, assessing of the influence of "low doses" ionizing radiation have three opposite points of view. Some researchers point to the increased danger of "low doses", others reject any features of their effects and others indicate the existence of radiation hormesis, that is, the positive influence of ionizing radiation. Conclusions.Despite the abundance of scientific literature this question still opens and requires further study. Введение. В статье представлен обзор литературы, посвященный влиянию «малых доз» ионизирующего излучения на здоровье населения и окружающую среду на основе анализа научных публикаций. На данный момент проведено большое количество исследований в этой области. Цель: провести анализ научных литературных данных о влияние «малых доз» ионизирующего излучения на живой организм и окружающую среду. Материалы и методы: для осуществления поставленной цели был выполнен поиск литературы в базах данных: PubMed, Elsevier, ResearchGate, Cyberleninkaи Республиканской научно-технической библиотеки. Перед началом поиска были определены следующие ключевые слова: экспериментальное исследование, ионизирующее излучение, малые дозы. Критериями исключения публикаций в обзор были резюме докладов, газетные публикации, личные сообщения. В ходе поиска было обнаружено 1689 литературных источника, из которых 63 были выбраны в качестве аналитического материала статьи. Результаты. В настоящее время в оценке эффектов влияния ионизирующих излучений в «малых дозах» существуют три противоположные точки зрения. Одни исследователи указывают на повышенную опасность «малых доз», другие отвергают какие-либо особенности их эффектов, третьи утверждают о существовании радиационного гормезиса, то есть позитивного действия ионизирующего излучения. Выводы. Несмотря на обилие научной литературы, данный вопрос остается открытым и требует дальнейшего исследования этого направления. Кіріспе. Мақалада «шағын дозадағы» иондаушы сәулеленудің әсері туралы әдебиеттік ақпараттары келтірілген. Қазіргі заманғы ғылыми жарияланымдардың талдау негізінде осы мәселе аяғына дейін анықталмағаны анық. Мақсаты: тірі организмге және қоршаған ортаға«шағын дозадағы» иондаушы сәулеленудің әсері туралы ғылыми ақпараттарды сараптау. Материалдар мен әдістер: қойылған мақсатқа жету үшін іздестіру келесі деркқорларында жүргізілді: PubMed, Elsevier, ResearchGate, Cyberleninka және Руспубликалық ғылыми-техникалық кітапханасында. Таңдау келесі түйінді сөздер негізінде жүргізілген: эксперименттік зерттеу, иондаушы сәулелену, шағын доза. Әдеби шолу кезінде баяндамалар тұжырымдары, газет мақалалары менжеке іс ақпараттар қарастырылмаған. Зерттеу барысында 1689 әдебиет көзі, оның63-і талдамалық мақаланың материалы ретінде таңдап алынды. Нәтиже. Қазіргіуақытта, «шағын дозада» иондаушы сәуле әсерін бағалауда үш қарама қарсы көз қарас бар. Бір зерттеушілер «шағын дозадағы» иондаушы сәулеленудің әсері қауіпті десе, екіншілері ешқандай әсері жоқ десе, үшіншілері оң әсерінің бар болуы, яғни гормезис туралы айтады. Қорытынды. Ғылыми әдебиеттердің көптігіне қарамастан, бұл мәселе аяғына дейін анықталмаған және осы бағытта одан әрі зерттеулерді талап етеді.