Аңдатпа
Введение: Изучение полиморфизмов генов, ответственных за развитие артериальной гипертензии является многообещающим направлением медицины. Артериальная гипертензия является мультифакторным заболеванием, которое зависит от образа жизни, окружающей среды и питания, а также полиморфизмов генов. Полиморфизмы генов ренин – ангиотензин – альдостероновой системы играют немаловажную роль в патогенезе артериальной гипертензии. Цель: обзор литературных источников по молекулярно-генетической основе развития артериальной гипертензии. Материалы и методы: Поиск источников проводился в базах PubMed (https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/), Scopus(https://www.scopus.com/), Ebscohost(https://search.ebscohost.com/), Medline(https://www.nlm.nih.gov/), The Сocrane Library (http://www.cochranelibrary.com/), SpringerLink(https://link.springer.com/), Web of Knowledge (Thomson Reuters)(https://login.webofknowledge.com), Параграф Медицина (https://prg.kz/medicine_info), ScienceDirect (https://www.sciencedirect.com/). Глубина поиска составила 15 лет: с 2002 по 2017 годы. Критериями включения являлись: отчеты о рандомизированных и когортных исследованиях, проведенных на больших популяциях; мета-анализы и систематические обзоры; статьи на английском, русском и казахском языках. Критериями исключения явились: статьи, описывающие единичные случаи и серии случаев; статьи, опубликованные ранее 2002 года; материалы, не имеющие доказательной базы, резюме докладов, тезисы и газетные статьи. Из найденных 90 литературных источника, 55 были отобраны в качестве аналитического материала для данной статьи. Результаты: Обзор источников показал, что исследования последних лет, которые посвящены изучению полиморфизмов генов при артериальной гипертензии дают разные результаты в разных популяциях. Выводы: Оценка роли полиморфных вариантов генов на риск развития артериальной гипертензии в разных популяциях является актуальной и требующей дальнейшего изучения. Introduction: The study of polymorphisms of genes responsible for the development of arterial hypertension is a promising direction of medicine. Hypertension is a multifactorial disease that depends on lifestyle, environment and nutrition, as well as polymorphisms of genes. Polymorphisms of the genes of the renin - angiotensin - aldosterone system play an important role in the pathogenesis of hypertension. The aim: A review of the literature on the molecular genetic basis of the development of hypertension. Materials and methods: Literature search was conducted in the databases PubMed (https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/), Scopus (https://www.scopus.com/), Ebscohost (https://search.ebscohost.com/), Medline (https://www.nlm.nih.gov/), The Сocrane Library (http://www.cochranelibrary.com/), SpringerLink (https://link.springer.com/), Web of Knowledge (Thomson Reuters) (https://login.webofknowledge.com), Paragraph Medicine (https://prg.kz/medicine_info), ScienceDirect (https://www.sciencedirect.com/). The depth of the search was 15 years: from 2002 to 2017. The inclusion criteria were: reports on randomized and cohort studies conducted on large populations; Meta-analyzes and systematic reviews; Articles in English, Russian and Kazakh. Criteria for exclusion were: articles describing single cases and a series of cases; Articles published earlier in 2002; Materials that do not have an evidence base, summaries of reports, abstracts and newspaper articles. Out of 90 literary sources, 55 were selected as analytical material for this article. Results: A review of the sources showed that studies of recent years that are devoted to the study of polymorphisms of genes in arterial hypertension give different results in different populations. Conclusions: Evaluation of the role of polymorphic variants of genes on the risk of developing arterial hypertension in different populations is topical and requires further study. Кіріспе: Артериялық гипертензия дамуына жауапты гендер полиморфизмдерін зерттеу медицинаның көп үміт күтерлік бағытына жатады. Артериялық гипертензия өмірсүру салтына, қоршаған ортаға және тамақтануға, сонымен қатар гендер полиморфизміне тәуелді мультифакторлы ауру. Ренин–ангиотензин–альдостерон жүйесінің гендер полиморфизмдері артериялық гипертензия патогенезінде айтарлықтай маңызды рөл атқарады. Мақсаты: артериялық гипертензия дамуының молекулярлы – генетикалық негіздерібойынша әдебиеттерді іздестіру. Іздеу стратегиясы: Әдебиеттердііздестіру PubMed (https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/), Scopus (https://www.scopus.com/), Ebscohost (https://search.ebscohost.com/), Medline (https://www.nlm.nih.gov/), The Сocrane Library (http://www.cochranelibrary.com/), SpringerLink (https://link.springer.com/), Web of Knowledge (Thomson Reuters) (https://login.webofknowledge.com), Параграф Медицина (https://prg.kz/medicine_info), ScienceDirect (https://www.sciencedirect.com/) базаларында жүргізілді. Іздестіру тереңдігі 15 жылды құрады: 2002 мен 2017 жылдар аралығында жүргізілді. Әдебиетті қосу критерийлері: үлкенпопуляцияларда жүргізілген, рандомизирленген мен когортты зерттеулер туралы есептер; ағылшын, орыс және қазақ тілдеріндегі мақалалар. Қосымша осы тақырыптағы мақалалардың жүйелі шолулар мен мета – анализдері кіргізілді. Әдебиеттікіргізбеу критерийлеріне жатты: жеке оқиғамен оқиғалар сериясын сипаттаған мақалалар, 2002 жылдан бұрын шыққан мақалалар, дәлелі базасы жоқ материалдар, баяндамалардың резюмелері, тезистер және газет мақалалары. 90 әдебиеттік қайнардан55 мақала осы мақаланың анализдік материалы ретінде алынды. Нәтижелері: Мақалаларды шолу барысы артериялық гипертензия кезінде гендер полиморфизмдерін зерттеуге арналған соңғы жылдардағы зерттеулер әртүрлі популяцияларда әртүрлі нәтижелерді береді. Қорытынды: Әртүрліпопуляциядағы артериялық гипертензиядаму қаупінде гендердің полиморфты варианттарының рөлін бағалау өзекті және әрі қарай зерттеуді қажет етеді.