Аңдатпа
Введение: Миокардиальное прекондиционирование в настоящее время представляет большой клинический интерес, так как при его инициировании запускаются механизмы кардиопротекции и метаболической адаптации к нелетальной ишемии, что очень важно для пациентов со сниженным коронарным резервом. Применение феномена миокардиального прекондиционирования в реабилитационных программах является патогенетически обоснованным и инновационным. Цель: Анализ литературных источников о текущем состоянии патогенетических, клеточно-молекулярных механизмов ишемического прекондиционирования (ИП), клинических вариантов, возможности фармакологического прекондиционирования. Стратегия поиска: проведен поиск научных публикаций в базах данных доказательной кардиологии (PubMed, Scopus, Ebscohost, Medine, The Cochrane Library. SpringerLink, Web of Knowledge(ThomsonReuters), (ResearchGate) и в электронных научных библиотеках (CyberLeninka) Критериями включенияявлялись: отчеты о рандомизированных и когортных исследованиях, проведенных на больших популяциях, мета-анализы и систематические обзоры, оригинальные статьи на английском и русском языках. Глубина поиска 20 лет (2001-2021). Результаты: В клинических условиях прекондиционирование напоминает феномен «прохождения через боль». Пациенты при нагрузочных пробах могут испытывать приступы стенокардии, но продолжают нагрузку, через время боль проходит. Доказательством существования прекондиционирования является тот факт, что у больных со стенокардией напряжения при повторных нагрузочных пробах часто развивается феномен разминки или разогревания (warm-up), т. е. повышение порога переносимости физической нагрузки при повторной нагрузке. Выводы: Анализ многочисленных экспериментальных и клинических исследований свидетельствует о высокой эффективности фармакологического прекондиционирования в предупреждении ишемического повреждения миокарда. Использование некоторых антиангинальных фармакологических препаратов для инициации данного феномена позволит существенно улучшить прогноз заболевания и обеспечить эффективность вторичной профилактики ИБС. Introduction: Myocardial preconditioning currently has great clinical interest, since its initiation triggers the mechanisms of cardioprotection and metabolic adaptation to non-lethal ischemia, which is very important for patients with reduced coronary reserve. The use of the phenomenon of myocardial preconditioning in rehabilitation programs is pathogenetically substantiated and innovative. Aim: Analysis of literature sources on the current state of pathogenetic, cellular and molecular mechanisms of ischemic preconditioning, clinical variants, the possibility of pharmacological preconditioning. Search strategy: The review of scientific publications was carried out in the databases (PubMed, Scopus, Ebscohost, Medine, The Cochrane Library, SpringerLink, Web of Knowledge (ThomsonReuters), (ResearchGate). Inclusion criteria: reports of randomized and cohort studies, meta-analyses and systematic reviews, original articles in English and Russian. Search depth 20 years (2001-2021). Results: In clinical settings, preconditioning resembles the "going through pain” phenomenon. Patients with stress tests may experience attacks of angina pectoris, but if they continue to exercise, after a while the pain disappears. The evidence for the existence of preconditioning is the fact that patients with exertional angina often develop the phenomenon of warming up, so that raising the threshold of exercise tolerance during repeated exercise. Conclusions. The results of numerous experimental and clinical studies indicate the high efficiency of preconditioning in the prevention of ischemic myocardial damage. The use of pharmacological drugs to initiate this phenomenon is an alternative for many patients, this will significantly improve not only the treatment, but also the secondary prevention of CHD. Кіріспе:Миокардиальды алдын ала кондициялау қазіргі уақытта үлкен клиникалық қызығушылық тудырады, өйткені оны жандандыру кезінде жүректі қорғау және өлімге әкелмейтін ишемияға метаболикалық бейімделу механизмдері іске қосылады, бұл коронарлық қоры төмен науқастар үшін өте маңызды. Оңалту бағдарламаларында миокардты алдын ала кондициялау феноменін қолдану патогенетикалық негізделген және инновациялық болып табылады. Мақсаты: Ишемиялық алдын ала кондициялаудың патогенетикалық, жасушалық және молекулалық механизмдерінің қазіргі жағдайы, клиникалық нұсқалары, фармакологиялық алғышарттау мүмкіндігі туралы әдебиет көздерін талдау. Іздеу стратегиясы: Зерттеу жарияланымдары дәлелді кардиология деректер базасында (PubMed, Scopus, Ebscohost, Medine, The Cochrane Library. SpringerLink, Web of Knowledge (ThomsonReuters), (ResearchGate) және электронды ғылыми кітапханаларда (CyberLeninka) іздестірілді. Қосылу критерийлері: үлкен популяциялар бойынша жүргізілген рандомизацияланған және когорттық зерттеулер туралы есептер, мета-талдаулар және жүйелі шолулар, ағылшын және орыс тілдеріндегі түпнұсқа мақалалар, іздеу тереңдігі 20 жыл (2001-2021). Нәтижелер: Соңғы жылдары ишемиялық алдын ала кондициялаудың молекулалық механизмдері қарқынды зерттелді және осы уақытқа дейін бұл мәселе бойынша көптеген мәліметтер жиналды. Клиникалық жағдайларда алдын ала кондициялау "ауырсынудан өту" феноменіне ұқсайды. Жүктемелік сынамалар кезінде науқастарда стенокардия ұстамалары сезілуі мүмкін, бірақ жүктемені жалғастыра береді, уақыт өте келе ауырсыну өтеді. Қайта жүктемелік сынамалар кезінде жүктемелі стенокардиясы бар науқастарда қыздыру немесе қыздыру феномені (warm-up) жиі дамитыны алдын ала кондициялаудың бар екендігінің дәлелі болып табылады, яғни қайталанатын жүктеме кезінде дене жүктемесіне төзімділік шегін арттыру. Көптеген зерттеулердің нәтижелері ишемиялық алдын ала кондициялауды ынталандыратын және/немесе ұзартатын бірқатар фармакологиялық препараттар бар екенін көрсетті. Қорытынды. Көптеген эксперименттік және клиникалық зерттеулердің талдауы миокардтың ишемиялық зақымдануының алдын алуда фармакологиялық алдын ала кондиционерлеудің жоғары тиімділігін көрсетеді. Бұл құбылысты бастау үшін кейбір антиангинальды фармакологиялық препараттарды қолдану аурудың болжамын айтарлықтай жақсартады және коронарлық артерия ауруларының қайталама профилактикасының тиімділігін қамтамасыз етеді.