НАЦИОНАЛЬНАЯ ИДЕЯ И ГАЗЕТА«АК ЖОЛ»

2023

Толық мәтін Ашық қол жеткізу: Gold Метадеректер (CSL-JSON)
DOI 10.51889/2022-1.1728-5461.03
Деректер сенімділігі 70 орташа
Бұл баға қалай есептеледі

Ол жазбаның өзінің тексерілетін белгілерінен құралады: мақаланың DOI-і бар ма, оның деректерін қанша тәуелсіз дереккөз растады, міндетті өрістер толтырылған ба және соңғы растау қаншалықты жаңа. Дереккөздер арасындағы алшақтық пен идентификатордың болмауы бағаны төмендетеді. 80-нен бастап мән жазбаның қосымша тексерусіз жарияланғанын, 60-тан 79-ға дейін — оның сенімділігі төмен күйде жарияланғанын және қолмен тексеру ұсынылатынын білдіреді. Редактор қолмен тексерген жазбаны қайта есептеу 90-нан төмен түсірмейді. Бұл — мақаланың өзіне емес, ол туралы деректерімізге берілген баға.

Аңдатпа

Мақалада «ұлттықидея» және «мемлекеттік идея» ұғымдары қатар қолданылады. Осы екі ұғымның арақатынасы нақтылауды қажет етеді. Көпұлтты болып қалыптасқан Ресей сияқты елдерде ұлттық идея дегеніміз этникалық мағынаны білдірмейді. Ал моноұлттық болып қалыптасқан қазақ қоғамы үшін «ұлттық идея» мемлекет қалыптастырушы қазақ ұлтының мүддесіне барынша жақын. Бұл жағдай, әсіресе, ХХ ғ. бас кезіндегі қазақ ұлттық бірегейлігінің орнығуы кезеңіне тән болатын. Түркістан Республикасында Орталық биліктің баспасөз органы болып жарық көрген (1920-1925 жж.) «Ақ жол» газеті ұлттық идеяны насихаттаушы ғана емес, оны қалыптастырушышылық қызметін де атқарған еді. Мақала осы тарихи құбылысқа баға беруге арналады.Кеңестік билік кезеңінде қалыптасқан көпэтностық қауымдастық бұл ұғымға жаңа мазмұн беріп, қазіргі кезеңде ұлттық идея ұғымы мемлекеттік идеяға ұласты Тар этникалық ауқымнан шығып, әлеуметтік-мәдени мәнге ие болды. The article uses the concepts of "national idea"and "state idea" in parallel. The relationship of these two concepts requires clarification. In countries such as multinational Russia, a national idea does not mean an ethnic one. And for a mono-national Kazakh society, the "National Idea" is as close aspossible to the interests of the national-state Kazakh nation. This was especially characteristic of the period of formation of the Kazakh national identity in the early twentieth century. It was published in the Republic of Turkestan as a printing organ of the central government (1920-1925).) The newspaper "Ak Zhol" worked not only as a propagandist of the national idea, but also as its shaper. The article will be devoted to the assessment of this historical phenomenon.The polyethnic community that developed during the Soviet period gave this concept a new content, and at the present stage the concept of the national idea has emerged from a narrow ethnic range and acquired socio-cultural significance. В статье параллельно используются понятия «национальная идея»и «государственная идея». Соотношение этих двух понятий требует уточнения. В таких странах, как многонациональная Россия, национальная идея не означает этническую. А для мононационального казахского общества «Национальная идея» максимально приближена к интересам национально-государственной казахской нации. Особенно это было характерно для периода становления казахской национальной идентичности в начале ХХ в. Издан в республике Туркестан как печатный орган центральной власти (1920-1925 гг.) Газета "Ак жол" работала не только пропагандистом национальной идеи, но и ее формирователем. Статья будет посвящена оценке этого исторического явления.Сложившаяся в период советской власти полиэтническая общность придала этому понятию новое содержание, а на современном этапе понятие национальной идеи вышло из узкого этнического диапазона и приобрело социокультурное значение.