Аңдатпа
Background: Breast cancer (BC) is the most frequent cancer diagnosed in women worldwide, including Kazakhstan. Over the last decade, many factors influenced changes in the epidemiological indicators of BC in in Kazakhstan. This study aimed to explore the epidemiological data of BC from 2012 to 2021 in Kazakhstan. Materials and methods: Official statistics on BC were studied for the period 2012-2021 (“Report on patients with malignant diseases”, statistical data of the Committee on Statistics of the Ministry of National Economy of the Republic of Kazakhstan). Prevalence, incidence and mortality rates, average growth incidence and mortality rates, the proportion of BC cases detected in the early stage (I) were analyzed retrospectively. Results: The crude incidence rate (CIR) and age-standardized incidence rate (ASIR) of BC were 48.2 and 44.4 per 100,000 female population respectively. The crude mortality rate (CMR) from BC was 13.9 (95% CI 12.7-15.1) in study period, the age-standardized mortality rate (ASMR) from 2017 to 2021 was 11.2 (95% CI 10.1-12.3). The highest incidence and mortality rates of BC per 100,000 population were in Pavlodar region (39.2±1.8 and 10.7±0.9). The lowest rates of incidence and mortality of BC were amounted in Turkestan region (11.0±1.1 and 3.5±0.06). The mortality incidence coefficient was 0.28 average and varied by region from 0.21 (Karaganda region) to 0.41 (Zhambyl region). From 2017 to 2021 the proportion of patients diagnosed with BC in stage I was 28.8% and in stage II 55.7%. Conclusion: The epidemiological situation of BC in Kazakhstan showed a tendency for improvement, with a decrease in the mortality rate and a rise in the incidence rate. During the study period, the identification of patients with stage II breast cancer prevailed. Substantial variability of epidemiological data among the regions of Kazakhstan indicates the necessity of a detailed study of risk factors of BC and the effectiveness of mammographic screening in the regions in order to take impactful healthcare measures. Актуальность: Рак молочной железы (РМЖ) является наиболее частым онкологическим заболеванием, диагностируемым у женщин во всем мире, в том числе и в Казахстане. За последнее десятилетие на изменение эпидемиологических показателей РМЖ в Казахстане повлияло множество факторов. Целью нашего исследования было изучение основных эпидемиологических показателей РМЖ в Республике Казахстан (РК) за период 2012-2021г. Материалы и методы. Для проведения эпидемиологического анализа использованы данные официальных статистических отчетов за период 2012-2021г («Отчет о больных злокачественными заболеваниями», данные Комитета по статистике Министерства Национальной экономики РК). Изучены показатели распространенности, заболеваемости, смертности («грубые» и стандартизированные по возрасту), средний прирост заболеваемости и смертности, а также доля случаев РМЖ, выявленных в ранней стадии (I). Результаты. «Грубая» (CIR) и стандартизованная заболеваемость (ASIR) РМЖ составили 48,2 и 44,4 на 100 000 женского населения, соответственно. Средний показатель «грубой» смертности (CMR) за период 2012-2021г составил 13,9 (95% ДИ 12,7-15,1), стандартизированный показатель смертности (ASMR) с 2017 по 2021г. - 11,2 (95% ДИ 10,1-12,3) на 100 000 женского населения. Самые высокие показатели заболеваемости и смертности от РМЖ на 100 000 населения были в Павлодарской области (39,2±1,8 и 10,7±0,9). Самые низкие показатели заболеваемости и смертности от РМЖ отмечены в Туркестанской области (11,0±1,1 и 3,5±0,06). Соотношение смертности и заболеваемости (M/I ratio) в среднем составил 0,28 и варьировал по регионам от 0,21 (Карагандинская область) до 0,41 (Жамбылская область). С 2017 по 2021 г. доля больных с диагнозом РМЖ I стадии составила 28,8%, II стадии – 55,7%. Заключение: эпидемиологическая ситуация по РМЖ в Казахстане демонстрирует тенденцию к улучшению за счет снижения смертности на фоне роста заболеваемости. За изучаемый период превалировало выявление больных со II стадией РМЖ. Существенная вариабельность эпидемиологических данных по регионам Казахстана свидетельствует о необходимости детального изучения факторов риска РМЖ и эффективности маммографического скрининга в регионах для проведения эффективных лечебно-профилактических мероприятий. Кіріспе. Сүт безі обыры (СБО) бүкіл әлемде, оның ішінде Қазақстан Республикасында (ҚР) әйелдер халық арасында онкологиялық аурулармен сырқаттанушылық құрылымында жетекші ауру болып табылады. Соңғы онжылдықта ҚР сүт безі обырының эпидемиологиялық көрсеткіштерінің өзгеруіне көптеген факторлар әсер етті. Мақсаты: Біздің зерттеуіміздің мақсаты 2012-2021 жылдар аралығындағы ҚР сүт безі обырының негізгі эпидемиологиялық көрсеткіштерін зерттеу болды. Материалдар мен әдістер. Эпидемиологиялық талдау жүргізу үшін 2012-2021 жылдардағы ресми статистикалық есептердің деректері («Қатерлі аурулармен ауыратын науқастар туралы есеп», Қазақстан Республикасы Ұлттық экономика министрлігі Статистика комитетінің деректері) пайдаланылды. Таралу, сырқаттанушылық және өлім-жітім (өрескел және стандартталған) көрсеткіштері, олардың орташа өсуі, ерте кезеңде (I сатысы) анықталған сүт безі обыры жағдайларының үлесі зерттелді. Зерттеу нәтижелері. Сүт безі обырының өрескел (CIR) және стандартталған сырқаттанушылық (ASIR) 100 000 әйел халыққа шаққанда сәйкесінше 48,2 және 44,4 құрады. 2012-2021 жылдар аралығындағы өрескел өлім-жітімнің орташа коэффициенті (CMR) 13,9 (95% CI 12,7-15,1) 100 000 әйел халыққа шаққанда болды. 2017-2021 жылдарда стандартталған өлім-жітім көрсеткіші (ASMR) 11,2 (95% CI 10,1-12,3) байқалды. СБО сырқаттанушылық пен өлім-жітімнің 100 000 адамға шаққанда ең жоғары көрсеткіші Павлодар облысында (39,2±1,8 және 10,7±0,9) болды, ең төменгі көрсеткіштері Түркістан облысында (11,0±1,1 және 3,5±0,06) байқалды. Өлім-жітім мен сырқаттанушылық коэффициенті (М/І) орта есеппен 0,28 құрады және аймақтар бойынша 0,21-ден (Қарағанды облысы) 0,41-ге (Жамбыл облысы) дейін өзгерді. 2017-2021 жылдар аралығында сүт безі обырының І сатысы диагнозы қойылған науқастардың үлесі 28,8%, II сатысы – 55,7% құрады. Қорытынды. Қазақстанда СБО эпидемиологиялық жағдайы сырқаттанушылықтың артуы аясында өлім-жітім деңгейінің төмендеуіне байланысты жақсару тенденциясын көрсетеді. Зерттеу кезеңінде сүт безі обырының II сатысы бар науқастарды анықтау басым болды. Қазақстанның аймақтары бойынша эпидемиологиялық деректердің айтарлықтай өзгермелілігі сүт безі қатерлі ісігінің қауіп факторларын егжей-тегжейлі зерттеу қажеттілігін және тиімді емдеу мен алдын алу үшін аймақтарда маммографиялық скринингтің тиімділігін көрсетеді.