ҚЫЛМЫСҚА ЖАНАСУ ИНСТИТУТЫНЫҢ ҚҰҚЫҚТЫҚ ТАБИҒАТЫ ЖӘНЕ ЦИФРЛЫҚ ҚОҒАМ ЖАҒДАЙЫНДАҒЫ ЕРЕКШЕЛІГІ

2026

Толық мәтін Ашық қол жеткізу: Gold Метадеректер (CSL-JSON)
DOI 10.52425/25187252_2026_41_36
Деректер сенімділігі 70 орташа
Бұл баға қалай есептеледі

Ол жазбаның өзінің тексерілетін белгілерінен құралады: мақаланың DOI-і бар ма, оның деректерін қанша тәуелсіз дереккөз растады, міндетті өрістер толтырылған ба және соңғы растау қаншалықты жаңа. Дереккөздер арасындағы алшақтық пен идентификатордың болмауы бағаны төмендетеді. 80-нен бастап мән жазбаның қосымша тексерусіз жарияланғанын, 60-тан 79-ға дейін — оның сенімділігі төмен күйде жарияланғанын және қолмен тексеру ұсынылатынын білдіреді. Редактор қолмен тексерген жазбаны қайта есептеу 90-нан төмен түсірмейді. Бұл — мақаланың өзіне емес, ол туралы деректерімізге берілген баға.

Аңдатпа

Мақала қылмысқа жанасу институтының құқықтық табиғатын және оның цифрландыру жағдайындағы ерекшеліктерін зерттеуге арналған. Зерттеуде формальды-логикалық, жүйелі-құрылымдық және салыстырмалы-құқықтық әдістер қолданылды. Эмпирикалық базаны 2020-2025 жылдардағы Қазақстан Республикасы Қылмыстық кодексінің 432, 433, 434-баптары бойынша қылмыстық статистика деректері және 2021- 2025 жылдары шығарылған 50 сот актісі құрады. Зерттеу нәтижесінде қылмысқа жанасудың негізгі белгілері айқындалып, оны қылмысқа қатысушылықтан ажыратудың негізгі өлшемдері белгіленді. Сот практикасын талдау қылмысты жасырудың немесе ол туралы хабарламаудың дербес сипаты мен алдын ала қылмыстық пиғылдың болмауы іс-әрекетті дұрыс саралау үшін маңызды екенін көрсетті. Мақалада цифрландыру жағдайындағы қылмысқа жанасу институтының трансформациясы және «қылмыстарды виртуалды жасыру» феномені қарастырылады. Авторлар цифрлық технологиялардың қылмысты жасыру тәсілдерін күрделендіретінін атап өтіп, қылмысқа жанасу институтын жетілдіру қылмыстық құқықты дамытудың маңызды бағыты деген қорытындыға келеді.