Аңдатпа
The eastern part of the Central Asian desert natural plague focus, the Dzungarian and Sarydzas high mountian plague foci in the Republic of Kazakhstan are adjacent and/or transboundary with the plague foci in the north-west ofthe People's Republic of China. High epidemic potential and growing economic coop-eration between countries are likely risk factors for the spread of the disease. To assess the risks of plague spread and the adequacy of existing prevention and control measures, it is necessary to know and under-stand the ecological characteristics of natural plague foci in the border areas of Kazakhstan and China, the possible ecological links between carriers and vectors, the characteristics of plague pathogen populations in foci, forecasting probable risks, and objectively assessing the state of enzootic territories. It is necessary to understand the influence of environmental conditions, evolutionary links, and the degree of isolation of populations of members of the plague enzootic triad in Kazakhstan and neighboring countries. Current processes of variability and evolution in plague biocenoses are obviously combined in the range of the main carrier by the patterns of development, activation, or attenuation of processes. Восточная часть Центрально-Азиатского пустынного природного очага чумы, Джун-гарский и Сарыжазский высокогорные очаги чумы на территории Республики Казахстан являются сопредельными и/или трансграничными с очагами чумы северо-запада Китайской Народной Республики. Высокий эпидемический потенциал и нарастающее экономическое сотрудничества между странами являются вероятными факторами риска распространения заболевания. Для оценки рисков распространения чумы, достаточности существующих мер профилактики и контроля необходимы знание, и понимание экологических особенностей природной очаговости чумы на приграничных территориях РК и КНР, возможных экологи-ческих связей носителей и переносчиков, особенностей свойств популяций возбудителя чумы в очагах, прогнозирование вероятных рисков и объективная оценка состояние энзоо-тичных территорий. Необходимо осмысление влияния экологических условий, эволюцион-ных связей и степени изолированности популяций членов чумной энзоотичной триады на территории Казахстана и соседних стран. Текущие процессы изменчивости и эволюции в чумных биоценозах, очевидно, сочетаны в ареале основного носителя закономерностями циклов развития, активации или затухания процессов. Орталық Азия шөлді табиғи оба ошағының шығыс бөлігі, жоңғар және Сарыжаз оба ошақтары Қазақстан Республикасының аумағында Қытай Халық Республикасының солтүстік-батысындағы оба ошақтарымен шектес және/немесе трансшекаралық болып табылады. Жоғары эпидемиялықәлеует және елдер арасындағы өсіп келе жатқан экономикалық ынтымақтастық аурудың таралуының ықтимал қауіп факторлары болып табылады. Обаның таралу тәуекелдерін, қолданыстағы алдын алу және бақылау шараларының жеткіліктілігін бағалау үшін ҚР және ҚХР шекаралас аумақтарындағы обаның табиғи ошағының экологиялық ерекшеліктерін, таратушы мен тасымалдаушылардың ықтимал экологиялық байланыстарын, ошақтардағы оба қоздырғышы популяцияларының қасиеттерінің ерекшеліктерін білу және түсіну, ықтимал тәуекелдерді болжаужәне энзоотиялық аумақтардың жай-күйін объективті бағалау қажет. Экологиялық жағдайлардың, эволюциялық байланыстардың әсерін және Қазақстан мен көрші елдер аумағындағы оба энзоотиялық триадасы мүшелерінің популяцияларының оқшаулану дәрежесін түсіну қажет.Оба биоценоздарындағы өзгергіштік пен эволюцияның қазіргі процестері негізгі тасымалдаушы диапазонында процестердің даму, белсендіру немесе ыдырау циклдарының заңдылықтарымен үйлесетіні анық.