Аңдатпа
Рассмотрена возможность использования хищных птиц как косвенных биоиндикаторов пространственных скоплений мышевидных грызунов на территории Западно-Казахстанской области. Степной лунь Circus macrourus и степной орёл Aquila nipalensisвиды, трофически связанные с наземными позвоночными и способными оперативно реагировать на локальную концентрацию добычи. Пространственная активность, охотничье поведение и локальная плотность хищных птиц могут рассматриваться как интегральные признаки состояния кормовой базы. Обсуждается роль сайгака Saiga tatarica как крупного фитофага, способного изменять структуру растительного покрова и тем самым опосредованно влиять на доступность грызунов для хищников. Предложенный подход может быть использован как предварительный инструмент экспресс-диагностики территорий, потенциально значимых с точки зрения природно-очаговых инфекций, при обязательной последующей верификации прямыми учётами мелких млекопитающих. The possibility of using birds of prey as indirect bioindicators of spatial clusters of mouse-like rodents in the West Kazakhstan region is considered. The steppe harrier Circus macrourus and the steppe eagle Aquila nipalensis are species trophically associated with terrestrial vertebrates and are able to quickly respond to local prey concentrations. Spatial activity, hunting behavior and local density of birds of prey can be considered as integral signs of the state of the food supply. The role of saiga "Saiga tatarica" as a large phytophage capable of altering vegetation cover structure and thereby indirectly influencing rodent availability to predators is discussed. The proposed approach can be used as a preliminary tool for express diagnostics of territories potentially significant from the point of view of natural focal infections, with mandatory subsequent verification by direct records of small mammals. Мақалада Батыс Қазақстан облысы аумағында жыртқыш құстарды тышқантәріздес кеміргіштердің кеңістік шоғырлануының жанама биоиндикаторы ретінде пайдалану мүмкіндігі қарастырылған. Дала жапалағының Circus macrourus жәнедала қыраныныңAquila nipalensis түрлері –жерүсті омыртқалы жануарларымен қоректенетін және жемтік қорының жергілікті өзгерістеріне жедел әрекет ететін түрлер ретінде сипатталады. Олардың кеңістіктік белсенділігі, ақорек іздеу ерекшеліктері мен популяциялық тығыздығы қоректік базаның жай-күйін кешенді бағалауға мүмкіндік беретін интегралдық көрсеткіштер болып табылады. Сонымен қатар, ірі шөпқоректі жануар -Saiga tatarica ақбөкеннің өсімдік жамылғысының құрылымына ықпалы және соның нәтижесінде жыртқыш құстар үшін кеміргіштердің қолжетімділігіне жанама әсері қарастырылған. Ұсынылған тәсіл табиғи-ошақтық инфекциялар қаупі жоғары аумақтарды алдын ала айқындауға мүмкіндік беретін жедел биоиндикациялық әдіс ретінде қолданылуы мүмкін. Алайда алынған нәтижелерді міндетті түрде ұсақ сүтқоректілердің санын тікелей есепке алу және далалық зерттеулер арқылы растау қажет.