ҚҰҚЫҚТЫҚ НОРМАТИВТІК ҚҰЖАТТАРДАН АҚПАРАТТЫ СЕМАНТИКАЛЫҚ ІЗДЕУ ҮЛГІЛЕРІН ЗЕРТТЕУ

2026

Толық мәтін Ашық қол жеткізу: Hybrid Метадеректер (CSL-JSON)
DOI 10.52167/1609-1817-2026-143-2-272-284
Деректер сенімділігі 70 орташа
Бұл баға қалай есептеледі

Ол жазбаның өзінің тексерілетін белгілерінен құралады: мақаланың DOI-і бар ма, оның деректерін қанша тәуелсіз дереккөз растады, міндетті өрістер толтырылған ба және соңғы растау қаншалықты жаңа. Дереккөздер арасындағы алшақтық пен идентификатордың болмауы бағаны төмендетеді. 80-нен бастап мән жазбаның қосымша тексерусіз жарияланғанын, 60-тан 79-ға дейін — оның сенімділігі төмен күйде жарияланғанын және қолмен тексеру ұсынылатынын білдіреді. Редактор қолмен тексерген жазбаны қайта есептеу 90-нан төмен түсірмейді. Бұл — мақаланың өзіне емес, ол туралы деректерімізге берілген баға.

Аңдатпа

Қажетті құқықтық ақпаратқа қол жеткізу заң мамандары мен мекемелер үшін өте маңызды. Дәстүрлі кілт сөзге негізделген іздеу жүйелерінің сұраулары мен заңдық құжаттар арасындағы, әсіресе көптілді ортадағы мағыналық қатынастарды анықтау мүмкіндіктері төмен. Бұл зерттеуде көптілді ендірулерді және векторлық ұқсастықты іздеуді қолдана отырып, Қазақстан Республикасының нормативтік құқықтық актілері мен сот шешімдерінен ақпаратты семантикалық іздеу үлгілері ұсынылған. Зерттеу жұмысында қазақ және орыс тілдерінде шамамен 77 миллион токеннен тұратын үлкен екі тілді корпус өңделеді. Құжаттар мәтін бөліктеріне бөлінген және көптілді ендіру үлгілері, соның ішінде көптілді е5-large және bge-m3 арқылы кодталған. Эксперименттік бағалау сала сарапшылары қарастырған заңды сұраулардың деректер жинағын пайдалана отырып жүргізілді. Нәтижелер семантикалық іздеудің дәстүрлі әдістермен салыстырғанда іздеу дәлдігін едәуір жақсартатынын көрсетті. Оңтайлы конфигурацияда 1024 токеннен тұратын және 20 токеннен тұратын қабаттасатын (overlap) көп тілді e5-large ендірулер қолданылды. Ұсынылған зерттеу көптілді құқықтық ақпараттық жүйелерде семантикалық іздеудің тиімді үлгілерін ұсынады.