Аңдатпа
Introduction. Pelvic venous varicosities (PVV) in women with liver cirrhosis are rare but clinically significant. Portal hypertension and impaired gonadal venous outflow contribute to reflux, dilation, and chronic pelvic pain. In reproductive-age women, PVV may be linked to infertility and adverse obstetric outcomes, emphasizing the importance of timely diagnosis and treatment. Aim. To evaluate the prevalence, clinical characteristics, and surgical outcomes of pelvic venous varicosities in women of reproductive age with liver cirrhosis. Materials and Methods. A retrospective study included 344 women with liver cirrhosis treated at the National Scientific Center of Surgery named after A.N. Syzganov (Almaty, Kazakhstan) between 2019 and 2024. Of them, 61 were of reproductive age (18-45 years), and PVV was diagnosed in 9 patients (2.6%) using Doppler ultrasonography, CT venography, and phlebography. All underwent endovascular ovarian vein embolization with coils and sclerosants. Pain severity was assessed using the visual analogue scale (VAS); reproductive outcomes were also analyzed. The Wilcoxon signed-rank test was applied to compare pre- and post-procedure data. Differences were considered statistically significant at p < 0.05. Results. Mean age was 38.2 ± 6.1 years. Esophageal varices were present in 6 women (66.7%), ascites in 3 (33.3%), and splenomegaly in 5 (55.6%). Portal hypertension-related complications were more common in Child–Pugh classes B–C (77.8% vs. 33.3% in class A; p = 0.04). Obstetric complications were reported in 3 patients (42.8%), and secondary infertility in 2 (28.6%). Severe PVV (Hiromura II–III) was more frequent in multiparous women (71.4% vs. 33.3%; p = 0.048). VAS decreased from 6.8 at baseline to 3.2 on day 3, 2.8 at 1 month, and 2.4 at 3 months (p < 0.001). Clinical improvement included reduced pelvic pain (77.8%), dyspareunia (66.7%), normalization of cycles (22.2%), and one pregnancy. No major complications were observed; one patient required re-embolization. Overall effectiveness reached 88.9%. Conclusions. PVV in women with cirrhosis is uncommon but impactful. Ovarian vein embolization is a safe and effective treatment method for PVV, providing sustained pain relief, improved quality of life, and partial restoration of reproductive potential. Введение. Тазовые венозные варикозы (ТВВ) у женщин с циррозом печени являются редкой, но клинически значимой патологией. Портальная гипертензия и нарушение оттока по гонадным венам способствуют развитию венозного рефлюкса, дилатации сосудов и формированию хронического тазового болевого синдрома. У женщин репродуктивного возраста ТВВ могут быть связаны с бесплодием и неблагоприятными акушерскими исходами, что подчёркивает важность своевременной диагностики и лечения. Цель. Оценить распространённость, клинические особенности и результаты хирургического лечения тазовых венозных варикозов у женщин репродуктивного возраста с циррозом печени. Материалы и методы.Ретроспективное исследование включало 344 женщин с циррозом печени, проходивших лечение в Национальном научном центре хирургии имени А.Н. Сызганова (г. Алматы, Казахстан) в период с 2019 по 2024 годы. Из них 61 пациентка находилась в репродуктивном возрасте (18–45 лет), у 9 (2,6%) были диагностированы ТВВ с использованием допплеровского ультразвукового исследования, КТ-венографии и флебографии. Всем пациенткам выполнена эндоваскулярная эмболизация яичниковых вен с применением спиралей и склерозантов. Интенсивность болевого синдрома оценивалась по визуально-аналоговой шкале (ВАШ), также анализировались репродуктивные исходы. Для сравнения показателей до и после вмешательства использовался критерий Уилкоксона. Статистически значимыми считались различия при p < 0,05. Результаты. Средний возраст пациенток составил 38,2 ± 6,1 года. Варикозное расширение вен пищевода выявлено у 6 пациенток (66,7%), асцит — у 3 (33,3%), спленомегалия — у 5 (55,6%). Осложнения портальной гипертензии достоверно чаще наблюдались у пациенток с циррозом класса Child–Pugh B–C по сравнению с классом A (77,8% против 33,3%; p = 0,04). Акушерские осложнения отмечены у 3 пациенток (42,8%), вторичное бесплодие — у 2 (28,6%). Тяжёлые формы ТВВ (II–III степень по Hiromura) чаще встречались у многорожавших женщин (71,4% против 33,3%; p = 0,048). Показатель ВАШ достоверно снизился с исходного уровня 6,8 до 3,2 на 3-и сутки, 2,8 через 1 месяц и 2,4 через 3 месяца после вмешательства (p < 0,001). Клиническое улучшение включало уменьшение тазовой боли (77,8%), диспареунии (66,7%), нормализацию менструального цикла (22,2%) и наступление одной беременности. Серьёзных осложнений не зарегистрировано; одной пациентке потребовалась повторная эмболизация. Общая эффективность лечения составила 88,9%. Выводы: ТВВ у женщин с циррозом печени встречаются редко, но оказывают существенное влияние на клиническое течение заболевания. Эндоваскулярная эмболизация яичниковых вен является безопасным и эффективным методом лечения, обеспечивающим стойкое уменьшение болевого синдрома, улучшение качества жизни и частичное восстановление репродуктивного потенциала. Кіріспе. Бауыр циррозы бар әйелдердегі жамбас веналарының варикозды кеңеюі (ЖВВК) сирек кездесетін, алайда клиникалық маңызы жоғары патология. Қақпа гипертензиясы және жыныстық веналар арқылы қан ағымының бұзылуы веноздық рефлюкстің, тамырлардың кеңеюінің және созылмалы жамбас ауыру синдромының дамуына әкеледі. Репродуктивті жастағы әйелдерде ЖВВК бедеулікпен және қолайсыз акушерлік нәтижелермен байланысты болуы мүмкін, бұл дер кезінде диагностика мен емдеудің маңыздылығын көрсетеді. Мақсаты. Бауыр циррозы бар репродуктивті жастағы әйелдерде жамбас веналарының варикозды кеңеюінің таралуын, клиникалық ерекшеліктерін және хирургиялық емдеу нәтижелерін бағалау. Материалдар мен тәсілдер. Ретроспективті зерттеуге 2019–2024 жылдар аралығында Алматы қаласындағы А.Н. Сызғанов атындағы Ұлттық ғылыми хирургия орталығында емделген бауыр циррозы бар 344 әйел енгізілді. Олардың ішінде 61 әйел репродуктивті жаста (18–45 жас) болды, ал 9 науқаста (2,6%) допплерлік ультрадыбыстық зерттеу, КТ-венография және флебография көмегімен ЖВВК анықталды. Барлық науқастарға спиральдар мен склерозанттарды қолдана отырып, жыныстық веналардың эндоваскулярлық эмболизациясы жүргізілді. Ауырсыну синдромы визуалды-аналогтық шкала (ВАШ) бойынша бағаланды, сондай-ақ репродуктивті нәтижелер талданды. Отаға дейінгі және кейінгі көрсеткіштерді салыстыру үшін Уилкоксон критерийі қолданылды. Статистикалық маңыздылық деңгейі p < 0,05 деп қабылданды. Нәтижелер. Науқастардың орташа жасы 38,2 ± 6,1 жылды құрады. Өңеш веналарының варикозды кеңеюі 6 әйелде (66,7%), асцит 3 әйелде (33,3%), спленомегалия 5 әйелде (55,6%) анықталды. Қақпа гипертензиямен байланысты асқынулар Child–Pugh B–C класты циррозы бар науқастарда A класпен салыстырғанда жиірек кездесті (77,8% қарсы 33,3%; p = 0,04). Акушерлік асқынулар 3 науқаста (42,8%), екіншілік бедеулік 2 науқаста (28,6%) тіркелді. ЖВВК-ның ауыр түрлері (Hiromura бойынша II–III дәреже) көп босанған әйелдерде жиірек анықталды (71,4% қарсы 33,3%; p = 0,048). ВАШ көрсеткіші бастапқы 6,8 деңгейінен 3-тәулікте 3,2-ге, 1 айда 2,8-ге және 3 айда 2,4-ке дейін айқын төмендеді (p < 0,001). Клиникалық жақсарулар жамбас ауыруының азаюын (77,8%), диспареунияның төмендеуін (66,7%), етеккір циклінің қалпына келуін (22,2%) және бір жүктіліктің тіркелуін қамтыды. Айқын асқынулар байқалмады; бір науқасқа қайта эмболизация жасау қажет болды. Жалпы емдеу тиімділігі 88,9%-ды құрады. Қорытындылар. Бауыр циррозы бар әйелдердегі ЖВВК сирек кездескенімен, клиникалық тұрғыдан елеулі әсерге ие. Жыныстық веналардың эндоваскулярлық эмболизациясы — қауіпсіз әрі тиімді емдеу әдісі болып табылады, ол тұрақты ауырсынуды азайтуға, өмір сапасын жақсартуға және репродуктивті функцияның ішінара қалпына келуіне мүмкіндік береді.