Аңдатпа
Background. Obliterating atherosclerosis of the lower extremity arteries (OALEA) is a chronic progressive vascular disease associated with impaired peripheral circulation, reduced physical functioning, chronic pain syndrome, and deterioration in health-related quality of life. The disease significantly limits daily activity and negatively affects physical, emotional, and social well-being. The objective of the present study was to assess the quality of life of patients with obliterating atherosclerosis of the lower extremity arteries in the Abai region of the Republic of Kazakhstan using the SF-36 questionnaire. Materials and Methods. A prospective cross-sectional study was conducted from April 2, 2025, to September 1, 2025. The study included 119 patients with a confirmed diagnosis of obliterating atherosclerosis of the lower extremity arteries who received treatment at the Department of Hybrid and Vascular Surgery of the University Hospital of Semey Medical University NJSC. Diagnosis was confirmed through clinical, laboratory, and instrumental examinations. Assessment of health-related quality of life was performed using the standardized Short Form-36 Health Survey (SF-36). Demographic, clinical, and behavioural characteristics of the patients were additionally analysed. Results. The study included 119 patients with obliterating atherosclerosis of the lower extremity arteries, the majority of whom were male (71.4%). Most patients were aged 61 years and older (63.0%) and resided in urban areas (77.3%). The predominant comorbidities were type 2 diabetes mellitus (52.1%) and arterial hypertension (47.9%). Active smoking was reported by 42.0% of patients, while 67.2% had a sedentary lifestyle. Assessment of quality of life demonstrated marked impairment across all SF-36 domains. The lowest scores were observed in Physical Functioning (26.4 ± 20.7), Role Physical (30.0 ± 44.1), and Bodily Pain (33.2 ± 15.2) domains. Physical Component Summary and Mental Component Summary scores were substantially below population norms. Patients who underwent surgical treatment demonstrated relatively higher quality-of-life indicators compared with those receiving conservative management. Conclusions. Patients with obliterating atherosclerosis of the lower extremity arteries (OALEA) in the Abai Region of the Republic of Kazakhstan demonstrated a significant deterioration in both the physical and mental components of quality of life. High prevalence of modifiable cardiovascular risk factors, inadequate patient education, and insufficient outpatient follow-up contribute to poor clinical and rehabilitation outcomes. The findings emphasise the need for integrated patient-centred vascular care focused on rehabilitation, risk factor modification, structured educational programmes, and long-term multidisciplinary follow-up. Введение.Облитерирующий атеросклероз артерий нижних конечностей (ОААНК) является хроническим прогрессирующим сосудистым заболеванием, сопровождающимся нарушением периферического кровообращения, снижением физической активности, хроническим болевым синдромом и ухудшением качества жизни пациентов. Заболевание существенно ограничивает повседневную активность и негативно влияет на физическое, эмоциональное и социальное состояние больных. Целью настоящего исследования явилась оценка качества жизни пациентов с облитерирующим атеросклерозом артерий нижних конечностей в Абайской области Республики Казахстан с использованием опросника SF-36. Материалы и методы. Проведено проспективное поперечное исследование в период с 2 апреля 2025 года по 1 сентября 2025 года. В исследование включено 119 пациентов с подтверждённым диагнозом облитерирующего атеросклероза артерий нижних конечностей, пролеченных в отделении гибридной и сосудистой хирургии Университетского госпиталя НАО «Медицинский университет Семей». Оценка качества жизни проводилась с использованием стандартизированного опросника Short Form-36 Health Survey (SF-36). Дополнительно анализировались демографические, клинические и поведенческие характеристики пациентов. Результаты.В исследование включено 119 пациентов с облитерирующим атеросклерозом артерий нижних конечностей, большинство из которых составляли мужчины (71,4%). Основную часть пациентов составили лица в возрасте 61 года и старше (63,0%), проживающие в городских районах (77,3%). Наиболее распространёнными сопутствующими заболеваниями являлись сахарный диабет 2 типа (52,1%) и артериальная гипертензия (47,9%). Активное курение отмечалось у 42,0% пациентов, малоподвижный образ жизни – у 67,2%. Оценка качества жизни выявила выраженное снижение показателей по всем шкалам SF-36. Наиболее низкие значения зарегистрированы по шкалам физического функционирования (26,4 ± 20,7), ролевого физического функционирования (30,0±44,1) и интенсивности боли (33,2±15,2). Показатели физического и психического компонентов здоровья были значительно ниже популяционной нормы. У пациентов после хирургического лечения отмечались более высокие показатели качества жизни по сравнению с пациентами, получавшими консервативную терапию, хотя различия не достигли статистической значимости. Выводы.У пациентов с ОААНК в области Абай Республики Казахстан выявлено значительное ухудшение как физического, так и психического компонентов качества жизни. Высокая распространённость модифицируемых факторов сердечно-сосудистого риска, недостаточная информированность пациентов и нерегулярное амбулаторное наблюдение способствуют ухудшению клинических и реабилитационных исходов. Полученные данные подчёркивают необходимость внедрения комплексной пациент-ориентированной системы сосудистой помощи, включающей медицинскую реабилитацию, коррекцию факторов риска, структурированные образовательные программы и долгосрочное мультидисциплинарное наблюдение. Кіріспе. Аяқ артерияларының облитерациялық атеросклерозы (ААОА)–аяқ артерияларындағы қан айналымының бұзылуымен, физикалық белсенділіктің төмендеуімен, созылмалы ауырсыну синдромымен және өмір сүру сапасының нашарлауымен сипатталатын созылмалы үдемелі тамырлық ауру. Ауру науқастардың күнделікті белсенділігін айтарлықтай шектеп, олардың физикалық, эмоциялық және әлеуметтік жағдайына теріс әсер етеді. Зерттеудің мақсаты – Қазақстан Республикасының Абай облысындағы аяқ артерияларының облитерациялық атеросклерозымен ауыратын науқастардың өмір сүру сапасын SF-36 сауалнамасы арқылы бағалау. Материалдар мен әдістері. 2025 жылғы 2 сәуір мен 2025 жылғы 1 қыркүйек аралығында проспективті көлденең зерттеу жүргізілді. Зерттеуге аяқ артерияларының облитерациялаушы атеросклерозы диагнозы расталған және «Семей медицина университеті» КеАҚ Университеттік госпиталінің гибридті және тамыр хирургиясы бөлімшесінде ем алған 119 пациент енгізілді. Диагноз клиникалық, зертханалық және аспаптық зерттеу нәтижелері негізінде расталды. Өмір сүру сапасы Short Form-36 Health Survey (SF-36) стандартизирленген сауалнамасы арқылы бағаланды. Қосымша ретінде науқастардың демографиялық, клиникалық және мінез-құлықтық сипаттамалары талданды. Нәтижелері.Зерттеуге аяқ артерияларының облитерациялық атеросклерозымен ауыратын 119 науқас енгізілді, олардың басым бөлігі ер адамдар болды (71,4%). Науқастардың көпшілігі 61 жас және одан жоғары жас тобына жататын (63,0%), қалада тұратын (77,3%) адамдар болды. Ең жиі кездесетін қатар жүретін аурулар–2 типті қант диабеті (52,1%) және артериялық гипертензия (47,9%). Белсенді темекі шегу 42,0% науқаста, гиподинамия 67,2% жағдайда анықталды. Өмір сүру сапасын бағалау SF-36 барлық шкалалары бойынша көрсеткіштердің айқын төмендеуін көрсетті. Ең төмен мәндер физикалық қызмет ету (26,4 ± 20,7), рөлдік физикалық қызмет ету (30,0 ± 44,1) және ауырсыну қарқындылығы (33,2 ± 15,2) шкалалары бойынша тіркелді. Физикалық және психикалық денсаулық компоненттерінің жиынтық көрсеткіштері популяциялық нормадан айтарлықтай төмен болды. Хирургиялық ем алған науқастарда өмір сүру сапасының көрсеткіштері консервативті ем қабылдаған науқастарға қарағанда сандық жағынан жоғары болды, алайда айырмашылықтар статистикалық маңыздылыққа жеткен жоқ. Қорытынды. Қазақстан Республикасының Абай облысындағы аяқартерияларының облитерациялық атеросклерозымен ауыратын науқастарда өмір сүру сапасының физикалық және психикалық компоненттерінің айқын төмендеуі анықталды. Өзгертілетін жүрек-қан тамыры қауіп факторларының жоғары таралуы, науқастардың жеткіліксіз ақпараттандырылуы және амбулаториялық бақылаудың тұрақсыздығы клиникалық және оңалту нәтижелерінің нашарлауына ықпал етеді. Алынған нәтижелер медициналық оңалтуды, қауіп факторларын түзетуді, құрылымдық білім беру бағдарламаларын және ұзақ мерзімді мультидисциплинарлық бақылауды қамтитын пациентке бағытталған кешенді тамырлық көмек жүйесін енгізу қажеттілігін көрсетеді.