Аңдатпа
Introduction. Pterygium is a progressive ocular surface disease associated with tear film instability, inflammation, and structural tissue changes. In young patients, tear dysfunction may play an important role in its development. Objective. To assess the frequency of primary pterygium by age and sex and evaluate tear production, tear crystallography, clinical stage, and the effect of preoperative topical therapy in young patients. Methods. A single-center retrospective–prospective observational study was conducted in Astana, Kazakhstan. The retrospective cohort included 308 patients with histologically confirmed primary pterygium from 2022 to 2025. The prospective cohort included 51 patients aged 18–38 years, divided into three groups: no treatment, hyaluronic acid eye drops, and castor oil-based eye drops. Schirmer test, fluorescein test, pterygium area measurement, and tear crystallography were performed. Results. Young patients accounted for 21.1% of cases. In the prospective cohort, women comprised 56.9%. Lesion area increased from 3.6 ± 0.8 mm² at stage I to 5.2 ± 1.1 mm² at stage IV. Schirmer values decreased from 9.1 ± 2.1 mm to 7.1 ± 2.5 mm. Positive fluorescein test results increased with disease stage (p = 0.01). Hyaluronic acid significantly reduced lesion growth compared with no treatment (p = 0.01). Conclusions. Primary pterygium in young patients is associated with reduced tear production and progressive tear crystallography changes. Hyaluronic acid may help stabilize the ocular surface and slow disease progression. Введение. Птеригиум — прогрессирующее заболевание глазной поверхности, связанное с воспалением, нестабильностью слёзной плёнки и структурными изменениями тканей. У молодых пациентов важную роль может играть нарушение слезопродукции. Цель исследования. Оценить частоту первичного птеригиума по возрасту и полу, а также связь слезопродукции, клинической стадии, кристаллоскопии слезы и предоперационной терапии у молодых пациентов. Методы. Проведено одноцентровое ретроспективно-проспективное наблюдательное исследование в г. Астана. Ретроспективная когорта включала 308 пациентов с гистологически подтверждённым первичным птеригиумом за 2022–2025 годы. В проспективную когорту вошёл 51 пациент 18–38 лет, разделённый на три группы: без лечения, терапия гиалуроновой кислотой и каплями на основе касторового масла. Выполнялись проба Ширмера, флюоресцеиновая проба, измерение площади птеригиума и кристаллоскопия слёзной жидкости. Результаты. Молодые пациенты составили 21,1% случаев. В проспективной когорте женщины составили 56,9%. Площадь поражения увеличивалась от 3,6 ± 0,8 мм² при I стадии до 5,2 ± 1,1 мм² при IV стадии. Показатели пробы Ширмера снижались от 9,1 ± 2,1 мм до 7,1 ± 2,5 мм. Частота положительной флюоресцеиновой пробы возрастала с прогрессированием стадии заболевания (p = 0,01). Гиалуроновая кислота достоверно снижала увеличение площади поражения по сравнению с отсутствием лечения (p = 0,01). Выводы. У молодых пациентов первичный птеригиум ассоциирован со снижением слезопродукции и прогрессирующими изменениями кристаллоскопической структуры слезы. Гиалуроновая кислота может способствовать стабилизации глазной поверхности и замедлению прогрессирования заболевания. Кіріспе. Птеригиум — қабынумен, көз жасы қабықшасының тұрақсыздығымен және тіндердің құрылымдық өзгерістерімен байланысты үдемелі көз беткейі ауруы. Жас пациенттерде көз жасы түзілуінің бұзылысы маңызды рөл атқаруы мүмкін. Зерттеу мақсаты. Біріншілік птеригиумның жас пен жынысқа байланысты жиілігін анықтау және Әдістері. Астана қаласында бір орталықты ретроспективті-проспективті бақылаулық зерттеу жүргізілді. Ретроспективті когортаға 2022–2025 жылдары гистологиялық расталған біріншілік птеригиумы бар 308 пациент енгізілді. Проспективті когортаға 18–38 жастағы 51 пациент кірді. Олар үш топқа бөлінді: емсіз, гиалурон қышқылы және кастор майы негізіндегі көз тамшылары. Ширмер сынамасы, флюоресцеин сынамасы, птеригиум аумағын өлшеу және көз жасы кристаллоскопиясы жүргізілді. Нәтижелері. Жас пациенттер барлық жағдайлардың 21,1%-ын құрады. Проспективті когортада әйелдер үлесі 56,9% болды. Зақымдану аумағы I сатыда 3,6 ± 0,8 мм²-ден IV сатыда 5,2 ± 1,1 мм²-ге дейін ұлғайды. Ширмер көрсеткіштері 9,1 ± 2,1 мм-ден 7,1 ± 2,5 мм-ге дейін төмендеді. Флюоресцеин сынамасының оң нәтижелері ауру сатысы жоғарылаған сайын жиіледі (p = 0,01). Гиалурон қышқылы емсіз топпен салыстырғанда зақымдану аумағының ұлғаюын едәуір төмендетті (p = 0,01). Қорытынды. Жас пациенттердегі біріншілік птеригиум көз жасы түзілуінің төмендеуімен және көз жасы құрылымының үдемелі өзгерістерімен байланысты. Гиалурон қышқылы көз беткейін тұрақтандыруға және аурудың үдеуін баяулатуға ықпал етуі мүмкін.